Nhiều người nói hòa giải là tốt, là nhân văn, là hiệu quả. Điều đó đúng. Nhưng để làm được trong thực tế, nhất là ở giai đoạn thi hành án, thì không hề đơn giản.
Bởi khi vụ việc đã đi qua một hành trình rất dài, từ sơ thẩm, phúc thẩm, thậm chí giám đốc thẩm, bản án đã rõ ràng nhưng con người thì chưa dễ nguôi. Các bên đều đã mệt mỏi vì thời gian, vì chi phí, vì những va chạm, hơn thua, có khi còn là tự ái tích tụ.
Chính vì vậy, hòa giải trong giai đoạn này không chỉ là áp dụng pháp luật, mà trước hết phải biết lắng nghe và thấu hiểu. Lắng nghe để biết họ đang khó ở đâu, vướng ở tiền hay vướng ở tâm lý, vướng điều kiện thực tế hay vướng cái “tôi”. Khi đã hiểu, thì lời nói mới trúng, cách làm mới mềm, mới có thể tháo gỡ được vấn đề.
Tôi là luật sư, nhưng trước đó có 15 năm làm Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự huyện Hoa Lư, Ninh Bình (1993–2008). Trực tiếp làm, tôi đã hòa giải thành nhiều vụ việc. Có vụ chỉ cần một câu nói đúng lúc là “mở nút”, nhưng cũng có vụ phải đi lại nhiều lần, kiên trì thuyết phục, tìm mọi giải pháp mới dần tạo được sự đồng thuận.
Trong quá trình đó, vai trò của luật sư là rất quan trọng. Luật sư không chỉ bảo vệ quyền lợi cho thân chủ, mà còn là người giải thích pháp luật một cách rõ ràng, giúp các bên hiểu đúng quyền và nghĩa vụ của mình. Khi các bên đã hiểu, họ sẽ bớt kỳ vọng sai, bớt căng thẳng và dễ ngồi lại với nhau hơn.
Luật sư cũng là người tham gia vào quá trình hòa giải với tư cách một “cầu nối”. Bằng kinh nghiệm và sự từng trải, luật sư có thể phân tích, gợi mở các phương án phù hợp, dung hòa lợi ích giữa các bên. Nhiều khi, một lời nói có lý, có tình từ luật sư lại giúp các bên “hạ nhiệt”, tìm được tiếng nói chung.
Quan trọng hơn, luật sư giúp thân chủ lựa chọn cách đi phù hợp: khi nào nên mềm dẻo để đạt kết quả nhanh hơn, khi nào cần kiên quyết để bảo vệ quyền lợi. Sự có mặt của luật sư giúp quá trình thi hành án đi đúng hướng, hạn chế sai sót và tránh phát sinh tranh chấp mới.
Phải nói thật, hòa giải không dễ. Nhưng đã làm thì phải làm đến cùng, phải kiên trì, phải tìm mọi cách. Nếu sau tất cả những nỗ lực đó mà vẫn không thành, thì khi buộc phải cưỡng chế, mình cũng an tâm hơn.
Bởi lúc đó, các bên đã được lắng nghe, đã được giải thích, đã được tạo điều kiện. Việc cưỡng chế nếu xảy ra cũng trở nên tâm phục khẩu phục hơn, hạn chế được khiếu nại, bức xúc.
Làm thi hành án, điều quan trọng không chỉ là làm đúng pháp luật, mà còn là làm sao để người dân hiểu và chấp nhận. Tránh nhất là làm theo kiểu nóng vội, áp đặt, làm quyền làm liều.
Làm nghề lâu năm, tôi rút ra một điều: hòa giải là để mở đường, còn cưỡng chế là giải pháp cuối cùng. Nhưng khi đã làm hết trách nhiệm, hết cái tâm của mình rồi, thì dù kết quả là hòa giải thành hay phải cưỡng chế, mình vẫn giữ được sự đúng đắn và sự tôn trọng của người dân.
Đó mới là cái bền của nghề.
Thông tin liên hệ:
– Văn phòng luật sư Đồng Đội (Đoàn luật sư TP. Hà Nôi): P2708, Tòa nhà VP3 Bán đảo Linh Đàm, Hoàng Liệt, Hoàng Mai, Hà Nội
– Điện thoại: 0936.026.559 – Email: tranxuantien1964@gmail.com
– Website: https://dongdoilaw.vn
– Facebook: https://www.facebook.com/dongdoilaw
– Youtube: https://www.youtube.com/c/VănphòngluậtsưĐồngĐội
– Tiktok: https://www.tiktok.com/@vpls_dongdoi
