Một bản án đã có hiệu lực pháp luật, nhân danh Nhà nước để bảo vệ công lý, nhưng có những trường hợp hàng chục năm vẫn không được thi hành dứt điểm. Vì sao lại có nghịch lý này?
Theo tôi, nguyên nhân trước hết có thể xuất phát từ việc người phải thi hành án không còn tài sản, không có thu nhập hoặc thực sự không có điều kiện thi hành. Tuy nhiên, cũng có những trường hợp cố tình trốn tránh nghĩa vụ, tẩu tán tài sản, chuyển nhượng, sang tên hoặc nhờ người khác đứng tên nhằm né tránh việc thi hành án.
Một số vụ việc lại gặp khó khăn trong quá trình xử lý tài sản kê biên do có tranh chấp, đồng sở hữu, vướng mắc về pháp lý hoặc đưa ra đấu giá nhiều lần vẫn không có người mua. Thậm chí, có những bản án tuyên chưa rõ ràng về nghĩa vụ, tài sản, diện tích, ranh giới hoặc chủ thể phải thực hiện, khiến cơ quan thi hành án phải đề nghị giải thích, đính chính, làm kéo dài thời gian tổ chức thi hành.
Bên cạnh đó, việc khiếu nại, tranh chấp kéo dài và sự phối hợp chưa hiệu quả giữa các cơ quan như Tòa án, Viện kiểm sát, chính quyền địa phương, ngân hàng, cơ quan đăng ký đất đai cũng là những nguyên nhân đáng chú ý.
Đặc biệt, không thể bỏ qua trách nhiệm và năng lực tổ chức thi hành án. Không phải mọi vụ việc kéo dài đều do nguyên nhân khách quan. Có những trường hợp người phải thi hành án có điều kiện nhưng việc xác minh tài sản, áp dụng biện pháp bảo đảm hoặc cưỡng chế chưa kịp thời, chưa quyết liệt.
Vậy giải pháp là gì? Theo tôi, cần rà soát, phân loại án tồn đọng, xác định rõ nguyên nhân và trách nhiệm của từng cá nhân, cơ quan. Kiên quyết áp dụng biện pháp cưỡng chế đối với trường hợp có điều kiện nhưng cố tình không thi hành; đồng thời tháo gỡ những vướng mắc trong xử lý tài sản kê biên, tài sản thế chấp và nâng cao trách nhiệm của Chấp hành viên, người đứng đầu cơ quan thi hành án.
Tôi có 15 năm làm công tác quản lý thi hành án dân sự. Sau này, trên cương vị luật sư, tôi tiếp tục tiếp xúc với nhiều vụ việc thi hành án kéo dài. Qua thực tiễn, tôi nhận thấy cần phân biệt rõ án tồn đọng do người phải thi hành án không có điều kiện với án có điều kiện nhưng không được tổ chức thi hành kịp thời. Đây là hai vấn đề hoàn toàn khác nhau, không thể đánh đồng.
Người thắng kiện có thể phải chờ đợi 5 năm, 10 năm, thậm chí hàng chục năm. Tiền bạc mất giá, tài sản xuống cấp, sức khỏe và niềm tin của họ cũng dần cạn kiệt.
Tôi cho rằng, không thể chỉ quan tâm đến việc xét xử đúng pháp luật mà xem nhẹ khâu tổ chức thi hành án. Bởi suy cho cùng, người dân cần không chỉ một bản án đúng mà còn cần quyền lợi hợp pháp của mình được thực hiện trên thực tế.
Bản án là kết quả của hoạt động xét xử, nhưng thi hành được bản án mới là thước đo hiệu quả cuối cùng của công lý.
Thông tin liên hệ:
– Văn phòng luật sư Đồng Đội (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội): P2708, Tòa nhà VP3 Bán đảo Linh Đàm, Hoàng Liệt, Hoàng Mai, Hà Nội
– Điện thoại: 0936 026 559
– Email: tranxuantien1964@gmail.com
– Website: https://dongdoilaw.vn
– Facebook: https://www.facebook.com/dongdoilaw
– Youtube: https://www.youtube.com/c/VănphòngluậtsưĐồngĐội
– Tiktok: https://www.tiktok.co
