Trong quá trình hành nghề, tôi gặp không ít trường hợp đương sự cầm bản án sơ thẩm trên tay, vui mừng vì thắng kiện và nghĩ rằng mình có thể yêu cầu thi hành án ngay lập tức. Tuy nhiên, thực tế pháp lý không đơn giản như vậy.
“Thắng tại tòa” và “Bản án có hiệu lực pháp luật” là hai thời điểm hoàn toàn khác nhau. Nếu không nắm rõ quy định về thời hạn kháng cáo, kháng nghị, người dân rất dễ bị động, thậm chí bỏ lỡ quyền lợi của mình. Dưới góc độ Luật sư, tôi xin làm rõ các mốc thời gian quan trọng mà mọi người cần lưu ý:
1. Bản án Sơ thẩm: Phải chờ hết “thời gian thử thách”
Khác với suy nghĩ của nhiều người, bản án sơ thẩm chưa có hiệu lực ngay sau khi Tòa tuyên án. Pháp luật dành một khoảng thời gian “chờ” để các bên thực hiện quyền kháng cáo hoặc Viện kiểm sát thực hiện quyền kháng nghị.
Cụ thể, theo Khoản 2 Điều 282 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, bản án sơ thẩm chỉ có hiệu lực pháp luật khi hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị mà không có ai thực hiện các thủ tục này.Vậy thời hạn đó là bao lâu?
15 ngày: Là thời hạn để đương sự kháng cáo (tính từ ngày tuyên án).
* Lưu ý thực tiễn: Nếu đương sự vắng mặt tại phiên tòa có lý do chính đáng, thì 15 ngày này tính từ lúc họ nhận được bản án hoặc bản án được niêm yết. Đây là điểm mấu chốt để bảo vệ quyền kháng cáo cho người không thể đến tòa.
15 ngày hoặc 01 tháng: Là thời hạn để Viện kiểm sát cùng cấp hoặc cấp trên kháng nghị.
Như vậy: Nếu sau các mốc thời gian trên (tối đa là 1 tháng đối với VKS cấp trên) mà không có bất cứ đơn kháng cáo hay quyết định kháng nghị nào, bản án sơ thẩm mới chính thức có hiệu lực. Lúc này, người thắng kiện mới có quyền làm đơn yêu cầu Thi hành án.
2. Bản án Phúc thẩm: Có hiệu lực ngay lập tức
Trái ngược với sơ thẩm, phiên tòa phúc thẩm là cấp xét xử thứ hai và bản án phúc thẩm có tính chung thẩm.
Theo Khoản 6 Điều 313 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án. Điều này có nghĩa là phán quyết của Tòa phúc thẩm có giá trị thi hành ngay, không cần chờ đợi thêm bất kỳ thời hạn nào nữa.
3. Ngoại lệ đặc biệt: Những bản án được thi hành ngay
Pháp luật có tính nhân văn và ưu tiên bảo vệ những đối tượng yếu thế hoặc những nhu cầu cấp thiết của cuộc sống. Do đó, có những trường hợp dù bản án sơ thẩm chưa có hiệu lực (vẫn có thể bị kháng cáo), nhưng đương sự vẫn được quyền yêu cầu thi hành ngay lập tức.
Căn cứ Điều 482 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, các trường hợp này bao gồm:
- Liên quan đến đời sống người lao động: Trả lương, trả công lao động, trợ cấp thôi việc, mất việc làm, bảo hiểm xã hội/y tế/thất nghiệp, hoặc yêu cầu nhận người lao động trở lại làm việc.
- Liên quan đến tính mạng, sức khỏe: Bồi thường thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, tổn thất tinh thần.
- Liên quan đến gia đình: Các quyết định về cấp dưỡng.
Vì vậy việc xác định đúng thời điểm bản án có hiệu lực là cực kỳ quan trọng. Nó không chỉ giúp người thắng kiện biết khi nào được nộp đơn yêu cầu thi hành án để thu hồi tài sản, mà còn giúp người thua kiện biết thời hạn để thực hiện quyền kháng cáo nếu thấy phán quyết chưa thỏa đáng.
Trong nghề luật, nhanh hay chậm một ngày cũng có thể thay đổi cục diện của cả một vụ việc. Vì vậy, bà con cần nắm chắc các mốc thời gian này hoặc tham vấn ý kiến Luật sư để đảm bảo quyền lợi của mình không bị xâm phạm.
Thông tin liên hệ:
– Văn phòng luật sư Đồng Đội (Đoàn luật sư TP. Hà Nôi): P2708, Tòa nhà VP3 Bán đảo Linh Đàm, Hoàng Liệt, Hoàng Mai, Hà Nội
– Điện thoại: 0936.026.559 – Email: tranxuantien1964@gmail.com
– Website: https://dongdoilaw.vn
– Facebook: https://www.facebook.com/dongdoilaw
– Youtube: https://www.youtube.com/c/VănphòngluậtsưĐồngĐội
– Tiktok: https://www.tiktok.com/@vpls_dongdoi
