KINH NGHIỆM LUẬT SƯ TRONG MẢNG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ
Thi hành án dân sự là chặng cuối của quá trình tố tụng, nhưng lại là nơi thử thách bản lĩnh luật sư rõ nhất. Một bản án có hiệu lực pháp luật chưa phải là điểm kết thúc. Chỉ khi quyền lợi của thân chủ được bảo đảm trên thực tế, khi tiền được thu, tài sản được xử lý đúng quy định, khi đó công lý mới thực sự hoàn thành.
Sau nhiều năm làm việc trong lĩnh vực thi hành án và hành nghề luật sư, tôi nhận thấy đây là một mảng nghề “đủ màu, đủ mùi”. Luật sư có thể bảo vệ cho người được thi hành án, cũng có khi bảo vệ cho người phải thi hành án; có vụ theo sát quá trình xác minh, kê biên, bán đấu giá; có vụ lại tham gia giải quyết khiếu nại, tố cáo liên quan đến hoạt động thi hành án. Mỗi vị trí đều đòi hỏi sự tỉnh táo và bản lĩnh riêng.
1. Hiểu đúng đặc thù của thi hành án
Thi hành án dân sự là lĩnh vực đụng trực tiếp đến tiền và tài sản nên luôn nhạy cảm. Mâu thuẫn thường căng thẳng, tâm lý các bên dễ xung đột. Khác với tố tụng có thời hạn tương đối rõ ràng, thi hành án không thể ấn định chính xác bao lâu sẽ kết thúc một vụ việc. Thời gian phụ thuộc rất lớn vào điều kiện thực tế của người phải thi hành án: có tài sản hay không, tài sản đứng tên ai, có đang tranh chấp hoặc thế chấp không, có phát sinh khiếu nại hay không.
Theo quy định của Luật Thi hành án dân sự, trình tự thủ tục được quy định chặt chẽ. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố: ý thức tự nguyện của đương sự, sự phối hợp của chính quyền địa phương, tinh thần trách nhiệm của người tổ chức thi hành.
Chính vì vậy, luật sư làm mảng này phải chuẩn bị tâm thế cho một hành trình bền bỉ, không nóng vội nhưng cũng không buông lỏng.
2. Chủ động từ giai đoạn xét xử
Một kinh nghiệm quan trọng là phải quan tâm đến khả năng thi hành ngay từ khi tham gia vụ án. Đừng đợi đến khi thắng kiện mới nghĩ đến việc thu hồi tài sản. Cần tìm hiểu trước tình trạng tài sản của bên kia, nguy cơ tẩu tán, khả năng bảo đảm thi hành.
Thắng kiện mà không thi hành được thì kết quả chỉ mới một nửa.
3. Ưu tiên hòa giải, thỏa thuận
Thi hành án không đồng nghĩa với cưỡng chế. Khi các bên còn có thể đối thoại, luật sư nên thúc đẩy giải pháp hài hòa. Thỏa thuận về lộ trình trả nợ, về phương thức xử lý tài sản, về việc giao tài sản thay thế… thường giúp tiết kiệm thời gian, chi phí và hạn chế xung đột.
Một quyết định cưỡng chế có thể đúng luật, nhưng một sự tự nguyện thực hiện nghĩa vụ thường bền vững và ít hệ lụy hơn. Nghệ thuật của luật sư trong thi hành án là biết khi nào nên mềm, khi nào cần cứng.
4. Kiên trì theo sát và cứng rắn hợp lý
Thi hành án dễ phát sinh tình trạng chậm trễ. Có trường hợp chậm do điều kiện khách quan, nhưng cũng có trường hợp thiếu chủ động, e ngại va chạm hoặc né tránh trách nhiệm.
Luật sư không thể thụ động chờ đợi. Phải thường xuyên làm việc với chấp hành viên, yêu cầu thông tin rõ ràng về tiến độ xác minh tài sản, về căn cứ áp dụng hoặc chưa áp dụng biện pháp cưỡng chế. Những trao đổi quan trọng nên thể hiện bằng văn bản để tạo dấu mốc trách nhiệm.
Khi có dấu hiệu kéo dài không cần thiết, luật sư phải cứng rắn yêu cầu thực hiện đúng trình tự, thời hạn luật định. Nếu cần thiết, thực hiện quyền khiếu nại theo quy định. Tuy nhiên, sự cứng rắn phải dựa trên căn cứ pháp lý cụ thể, không cảm tính, không cực đoan.
Kiên trì là theo đuổi đến cùng. Cứng rắn là bảo vệ nguyên tắc. Nhưng tất cả phải đặt trong khuôn khổ chuyên nghiệp và tôn trọng pháp luật.
5. Khiếu nại, tố cáo đúng trọng tâm
Thi hành án vừa mang tính hành chính vừa mang tính tư pháp nên phát sinh nhiều khiếu nại. Luật sư cần phân tích kỹ hồ sơ, xác định rõ sai sót ở đâu, vi phạm bước nào, căn cứ điều khoản nào.
Nếu phải nêu vấn đề về sự chậm trễ, thiếu trách nhiệm hoặc áp dụng pháp luật chưa chính xác, cần chỉ rõ cụ thể, có căn cứ rõ ràng. Làm đúng trọng tâm thì tiếng nói của luật sư mới có giá trị và được xem xét nghiêm túc. Khiếu nại không phải để gây áp lực, mà để bảo đảm pháp luật được thực thi đúng đắn.
6. Giữ đạo đức và bản lĩnh nghề nghiệp
Thi hành án là lĩnh vực nhạy cảm vì tiếp xúc trực tiếp với tiền và lợi ích. Đây là môi trường dễ thử thách bản lĩnh và sự liêm chính của người hành nghề. Luật sư nếu không giữ được chuẩn mực nghề nghiệp sẽ rất dễ đánh mất uy tín của mình.
Ngược lại, khi làm việc minh bạch, khách quan và có trách nhiệm, luật sư sẽ tạo dựng được niềm tin lâu dài – không chỉ với thân chủ mà cả với cơ quan thi hành án và các bên liên quan.
Thi hành án dân sự không ồn ào như phiên tòa, nhưng lại là nơi công lý được đo bằng kết quả thực tế. Bản án chỉ là lời tuyên trên giấy; thi hành án mới là sự hiện thực hóa quyền và nghĩa vụ.
Làm tốt mảng này đòi hỏi kiến thức pháp luật vững vàng, sự kiên trì, khả năng dung hòa xung đột và bản lĩnh cứng rắn khi cần thiết. Đó không chỉ là kỹ năng nghề nghiệp, mà còn là trách nhiệm của luật sư trong việc bảo vệ công lý đến cùng.
Thông tin liên hệ:
– Văn phòng luật sư Đồng Đội (Đoàn luật sư TP. Hà Nôi): P2708, Tòa nhà VP3 Bán đảo Linh Đàm, Hoàng Liệt, Hoàng Mai, Hà Nội
– Điện thoại: 0936.026.559 – Email: tranxuantien1964@gmail.com
– Website: https://dongdoilaw.vn
– Facebook: https://www.facebook.com/dongdoilaw
– Youtube: https://www.youtube.com/c/VănphòngluậtsưĐồngĐội
– Tiktok: https://www.tiktok.com/@vpls_dongdoi
