Trong hành trình bảo vệ công lý, luật sư không chỉ đối diện với hồ sơ, chứng cứ hay lập luận pháp lý, mà còn phải đối diện với những “vùng xám” của đời sống tư pháp. Thực tiễn cho thấy, tiêu cực và tham nhũng nếu không được kiểm soát chặt chẽ sẽ là mảnh đất dung dưỡng oan sai – làm tổn thương quyền con người, bào mòn niềm tin xã hội và làm lệch chuẩn mục tiêu thượng tôn pháp luật.
Oan sai không tự nhiên sinh ra. Nó thường bắt đầu từ sự dễ dãi trong điều tra, sự áp đặt trong buộc tội, sự vô cảm trong xét xử, và ở một số trường hợp, là hệ quả của lợi ích nhóm, của tiêu cực, tham nhũng len lỏi vào hoạt động tố tụng. Khi đó, pháp luật không còn là công cụ bảo vệ lẽ phải, mà bị biến dạng thành phương tiện hợp thức hóa sai lầm.
Trong bối cảnh ấy, luật sư bước vào vụ án không chỉ với tư cách người bào chữa hay bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho thân chủ, mà còn với trách nhiệm xã hội lớn lao hơn: ngăn chặn oan sai, kéo công lý trở về đúng quỹ đạo. Và cũng chính tại đây, nghề luật sư bộc lộ rõ nhất bản lĩnh phản biện, sự độc lập nghề nghiệp và lương tri hành nghề.
Phản biện của luật sư không phải để đối đầu hay phủ nhận tất cả, mà là để đặt ra những câu hỏi cần thiết: chứng cứ này có hợp pháp không, lời khai kia có khách quan không, trình tự tố tụng đã được tuân thủ đầy đủ chưa, và quyền con người đã được tôn trọng đúng mức hay chưa. Trong môi trường có tiêu cực, những câu hỏi ấy đôi khi không dễ chịu, nhưng lại vô cùng cần thiết.
Không ít vụ án cho thấy, chính sự kiên trì phản biện của luật sư đã góp phần làm sáng tỏ sự thật, ngăn chặn những phán quyết vội vàng, thậm chí đảo ngược số phận pháp lý của một con người. Khi luật sư giữ vững bản lĩnh, không thỏa hiệp với cái sai, không né tránh áp lực vô hình, thì pháp luật mới thực sự được “kích hoạt” đúng nghĩa.
Ở một góc độ khác, có thể nói rằng: môi trường còn tồn tại tiêu cực cũng chính là phép thử khắc nghiệt đối với nghề luật sư. Nó thử thách xem luật sư có dám đi đến cùng với sự thật hay không, có đủ dũng khí bảo vệ thân chủ khi con đường đó gập ghềnh, và có giữ được sự liêm chính nghề nghiệp trước những cám dỗ hay sức ép hay không.
Bản lĩnh phản biện của luật sư không đến từ lời nói lớn tiếng, mà đến từ tri thức pháp luật vững vàng, từ sự chuẩn bị kỹ lưỡng hồ sơ, từ thái độ đĩnh đạc, tôn trọng sự thật và tuân thủ chuẩn mực nghề nghiệp. Khi phản biện bằng lý lẽ, bằng chứng cứ và bằng tinh thần thượng tôn pháp luật, luật sư không chỉ bảo vệ thân chủ, mà còn góp phần tự thanh lọc hệ thống tư pháp.
Chống oan sai không phải là nhiệm vụ của riêng ai, nhưng luật sư là một trong những chủ thể đứng ở tuyến đầu. Mỗi vụ án được phản biện đến nơi đến chốn, mỗi quyền lợi hợp pháp được bảo vệ đúng luật, đều là một viên gạch nhỏ xây dựng niềm tin xã hội vào công lý.
Bởi vậy, tiêu cực và tham nhũng trong tư pháp cần phải bị loại bỏ triệt để. Nhưng chừng nào chúng còn tồn tại, thì chừng đó vai trò của luật sư vẫn còn nguyên giá trị – như một lực lượng phản biện cần thiết, độc lập và không thể thiếu trên con đường bảo vệ công lý, bảo vệ con người và bảo vệ chính danh dự của pháp luật.
– Văn phòng luật sư Đồng Đội (Đoàn luật sư TP. Hà Nôi): P2708, Tòa nhà VP3 Bán đảo Linh Đàm, Hoàng Liệt, Hoàng Mai, Hà Nội
– Điện thoại: 0936.026.559 – Email: tranxuantien1964@gmail.com
– Website: https://dongdoilaw.vn
– Facebook: https://www.facebook.com/dongdoilaw
– Youtube: https://www.youtube.com/c/VănphòngluậtsưĐồngĐội
– Tiktok: https://www.tiktok.com/@vpls_dongdoi
