CHIẾN THUẬT BÀO CHỮA AN TOÀN – NHÌN BẢN CHẤT, GIỮ TOÀN CỤC, ĐẶT LỢI ÍCH THÂN CHỦ LÊN TRÊN HẾT

Chiến thuật bào chữa của luật sư trong án hình sự chưa bao giờ chỉ là tranh luận đúng – sai trên lý thuyết. Thực chất, đó là quá trình lựa chọn phương án ít rủi ro nhất và có lợi nhất cho thân chủ trong những bối cảnh tố tụng cụ thể, với đầy đủ những giới hạn và bất định của thực tiễn. Một chiến thuật bào chữa an toàn luôn bắt đầu từ việc nhìn đúng bản chất vụ án và đánh giá toàn cục, thay vì phản ứng cảm tính trước từng chi tiết nhỏ.

Thực tiễn cho thấy, không phải mọi sai sót của cơ quan tố tụng đều cần xử lý theo hướng đối đầu. Có những sai sót mang tính thủ tục, không làm thay đổi tội danh hay trách nhiệm hình sự. Nếu luật sư khai thác quá gay gắt những điểm này, hồ sơ có thể bị đẩy vào thế đối đầu, dẫn đến hủy án, điều tra lại. Khi đó, thân chủ tiếp tục bị tạm giam, thời gian tố tụng kéo dài, tâm lý suy sụp, trong khi kết quả pháp lý sau cùng chưa chắc đã tốt hơn; thậm chí, ở lần điều tra lại, chứng cứ có thể được củng cố chặt chẽ hơn, vai trò bị làm rõ hơn, và rủi ro pháp lý lại tăng lên. Luật sư bản lĩnh không phải là người “bắt lỗi” nhiều nhất, mà là người biết lựa chọn đúng điểm cần bảo vệ đến cùng. Những vi phạm ảnh hưởng trực tiếp đến quyền bào chữa, quyền con người, tính hợp pháp của chứng cứ hoặc có khả năng làm thay đổi tội danh, khung hình phạt thì bắt buộc phải đấu tranh quyết liệt. Ngược lại, những sai sót không quyết định bản chất vụ án cần được nêu ở mức độ vừa đủ, đúng trọng tâm, như một cơ sở pháp lý để Hội đồng xét xử cân nhắc theo hướng thận trọng, nhân văn và có lợi hơn cho bị cáo.

Trong nhiều trường hợp, khai thác tình tiết giảm nhẹ, nhân thân, vai trò, mức độ lỗi lại là hướng đi hiệu quả hơn. Mục tiêu của bào chữa, suy cho cùng, không phải là chiến thắng trong tranh luận, mà là kiểm soát rủi ro pháp lý cho thân chủ: giảm tội danh nếu có thể, giảm khung hình phạt nếu còn dư địa, và trong mọi trường hợp, hướng tới mức án thấp nhất hoặc phương án xử lý ít bất lợi nhất. Bào chữa an toàn cũng là bào chữa có trách nhiệm. Luật sư không để cái tôi nghề nghiệp chi phối chiến lược, không biến phiên tòa thành nơi thể hiện bản thân. Mỗi lập luận đưa ra đều phải trả lời được một câu hỏi: điều này có thực sự có lợi cho thân chủ hay không. Tóm lại, trong hành nghề luật sư hình sự:

– Nhìn vào bản chất vụ án chứ không sa vào tiểu tiết

– Đánh giá toàn cục chứ không tranh cãi từng điểm đơn

– Luôn đặt chuẩn pháp lý có lợi cho thân chủ làm kim chỉ nam

Đó chính là cốt lõi của bào chữa an toàn – không ồn ào, không phô trương, nhưng bền bỉ, hiệu quả và phản ánh đúng bản lĩnh của người luật sư sống được với nghề và đi đường dài bằng sự tử tế.