NHỮNG HÀNH VI TỐ TỤNG CỦA THẨM PHÁN CÓ THỂ BỊ KHIẾU NẠI

Trong hoạt động tố tụng, Thẩm phán là người được Nhà nước giao nhiệm vụ giải quyết vụ án, bảo đảm việc xét xử khách quan, công bằng và đúng pháp luật. Tuy nhiên, quyền lực tư pháp cũng phải được đặt dưới sự giám sát của pháp luật. Vì vậy, khi nhận thấy hành vi tố tụng của Thẩm phán có dấu hiệu vi phạm quy định pháp luật hoặc ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình, đương sự, luật sư và người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp hoàn toàn có quyền khiếu nại theo quy định.

Trên thực tế hành nghề, nhiều vụ việc phát sinh khiếu nại không phải vì bản chất vụ án quá phức tạp mà xuất phát từ những vi phạm tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án.

1. Những hành vi tố tụng của Thẩm phán thường bị khiếu nại

Một trong những nhóm khiếu nại phổ biến nhất là việc chậm trễ hoặc không thực hiện đầy đủ các hoạt động tố tụng theo quy định của pháp luật. Cụ thể như:

• Chậm thụ lý vụ án hoặc kéo dài thời gian giải quyết vụ án vượt quá thời hạn luật định mà không có lý do chính đáng.
• Không giao, không tống đạt hoặc tống đạt không đúng các văn bản tố tụng cho đương sự.
• Không triệu tập đầy đủ người tham gia tố tụng, người làm chứng hoặc người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.
• Không thu thập đầy đủ chứng cứ hoặc từ chối thu thập chứng cứ theo yêu cầu hợp pháp của đương sự.
• Không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ các yêu cầu của cấp trên khi vụ án bị hủy, sửa hoặc giao giải quyết lại.

Đây là những vi phạm tưởng chừng mang tính thủ tục nhưng trên thực tế có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng chứng minh, quyền tranh tụng và kết quả giải quyết vụ án của các bên.

2. Những hành vi ảnh hưởng đến tính khách quan, công bằng của việc xét xử

Bên cạnh các vi phạm về thủ tục, nhiều khiếu nại xuất phát từ việc đương sự cho rằng Thẩm phán không bảo đảm tính vô tư, khách quan trong quá trình giải quyết vụ án.

Một số trường hợp thường gặp gồm:

• Có biểu hiện thiên vị hoặc tạo cảm giác thiên vị đối với một bên đương sự.
• Có lời nói, hành vi hoặc cách ứng xử khiến các bên nghi ngờ về tính khách quan trong quá trình giải quyết vụ án.
• Hạn chế quyền tranh tụng, quyền trình bày ý kiến hoặc quyền tiếp cận hồ sơ của đương sự và luật sư.
• Vi phạm nguyên tắc công khai, minh bạch trong quá trình giải quyết vụ án.
• Không đưa người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan tham gia tố tụng dẫn đến việc giải quyết vụ án không toàn diện.
• Từ chối áp dụng hoặc áp dụng không đúng quy định về biện pháp khẩn cấp tạm thời, gây ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của đương sự.

Đối với những trường hợp này, việc khiếu nại không chỉ nhằm bảo vệ quyền lợi của người khiếu nại mà còn góp phần bảo đảm tính khách quan, công bằng của hoạt động xét xử.

3. Khiếu nại đúng để bảo vệ quyền lợi hợp pháp

Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa hành vi tố tụng của Thẩm phán và nội dung đánh giá chứng cứ, nhận định pháp lý hoặc phán quyết của Tòa án.

Không phải cứ không đồng ý với kết quả giải quyết vụ án thì có thể khiếu nại Thẩm phán. Đối với bản án hoặc quyết định của Tòa án, pháp luật đã quy định cơ chế kháng cáo, kháng nghị để xem xét lại theo trình tự tố tụng.

Khi phát hiện vi phạm tố tụng, luật sư cần đánh giá kỹ lưỡng tính chất, mức độ vi phạm; xác định rõ căn cứ pháp lý, tài liệu và chứng cứ chứng minh trước khi thực hiện quyền khiếu nại. Một đơn khiếu nại có căn cứ, được trình bày khách quan và đúng quy định không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của khách hàng mà còn góp phần nâng cao chất lượng hoạt động tư pháp.

Kinh nghiệm thực tiễn cho thấy, nhiều vụ án không thất bại vì yếu lý lẽ hay thiếu chứng cứ, mà thất bại vì các bên không kịp thời phát hiện, ghi nhận và khiếu nại những vi phạm tố tụng có khả năng làm thay đổi bản chất vụ việc. Bởi vậy, một luật sư giỏi không chỉ giỏi về nội dung pháp luật mà còn phải đặc biệt nhạy bén với những dấu hiệu vi phạm tố tụng trong suốt quá trình giải quyết vụ án. Đó cũng là một trong những kỹ năng quan trọng tạo nên sự khác biệt trong hoạt động hành nghề luật sư.

Thông tin liên hệ: