Trong kỷ nguyên số, trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần trở thành một phần quen thuộc trong đời sống và công việc của nhiều ngành nghề, trong đó có nghề luật. AI xuất hiện trong các công cụ tra cứu, hỗ trợ soạn thảo, phân tích văn bản pháp lý, thậm chí gợi ý lập luận. Tuy nhiên, điều quan trọng không nằm ở việc có sử dụng AI hay không, mà nằm ở cách mỗi người nhìn nhận và sử dụng AI như thế nào cho đúng với bản chất của nghề.
Nhiều người hiện nay coi AI đơn thuần là một trợ lý ảo: hỏi cho nhanh, tra cho tiện, viết cho gọn. Cách sử dụng này không sai, bởi AI thực sự giúp tiết kiệm thời gian và công sức trong nhiều công việc lặp lại. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng lại ở mức đó, người làm nghề luật sẽ chưa khai thác hết giá trị mà AI có thể mang lại. Với cách tiếp cận sâu hơn, AI không chỉ là trợ lý, mà còn có thể trở thành một cố vấn đồng hành trong hành trình làm nghề.
AI không thay thế luật sư, nhưng có thể hỗ trợ tư duy
AI không thể và không nên thay thế tư duy của luật sư. AI cũng không thể thay thế trải nghiệm sống, kinh nghiệm nghề nghiệp, hay bản lĩnh cần có khi đối diện với những quyết định pháp lý khó khăn. Những yếu tố đó chỉ có thể được hình thành qua thời gian hành nghề, qua va chạm thực tế và qua trách nhiệm cá nhân của mỗi người.
Tuy vậy, AI có thể hỗ trợ người luật sư theo một cách khác: giúp kiểm tra lại lập luận, gợi mở thêm những góc nhìn mới, nhắc nhở những điểm còn thiếu sót và hỗ trợ hệ thống hóa kiến thức đã tích lũy trong nhiều năm làm nghề. Khi được sử dụng đúng cách, AI giống như một người đọc lại bản thảo, một người lắng nghe lập luận và đưa ra phản hồi mang tính gợi ý, chứ không áp đặt.
Coi AI là cố vấn để tự soi lại chính mình
Khi coi AI là cố vấn, người luật sư không hỏi AI chỉ để tìm câu trả lời sẵn có. Thay vào đó, câu hỏi đặt ra cho AI là để tự soi lại cách nghĩ, cách lập luận và cách tiếp cận vấn đề của chính mình. Một vấn đề pháp lý khi được trình bày cho AI sẽ giúp người luật sư nhận diện rõ hơn đâu là điểm mạnh trong lập luận, đâu là chỗ còn mơ hồ, đâu là lỗ hổng cần được bù đắp.
AI không đưa ra quyết định thay con người. Nhưng thông qua việc phản hồi, phân tích và gợi ý, AI giúp người luật sư có thêm cơ sở để cân nhắc, từ đó đưa ra quyết định một cách thận trọng và toàn diện hơn. Đây chính là giá trị của việc coi AI như một cố vấn – một người hỗ trợ tư duy, chứ không phải người làm thay.
AI trong viết lách, chia sẻ và đào tạo nghề luật
Trong quá trình viết lách, chia sẻ kiến thức hay tham gia đào tạo, AI cũng có thể đóng vai trò như một người phản biện thầm lặng. AI giúp chỉnh sửa câu chữ cho rõ ràng hơn, sắp xếp lại bố cục cho mạch lạc hơn, và làm nổi bật những ý chính cần truyền tải. Điều này đặc biệt hữu ích với những người thường xuyên viết bài chuyên môn hoặc chia sẻ kinh nghiệm nghề nghiệp.
Tuy nhiên, điều quan trọng nhất vẫn là người luật sư phải giữ được tiếng nói của chính mình. AI có thể giúp câu chữ trôi chảy hơn, nhưng không thể thay thế quan điểm nghề nghiệp, lập trường pháp lý và giá trị nhân văn mà mỗi người theo đuổi. Nếu quá phụ thuộc vào AI, bài viết có thể trở nên trơn tru nhưng thiếu chiều sâu và bản sắc.
Sử dụng AI có đạo đức và trách nhiệm
Coi AI là cố vấn cũng đồng nghĩa với việc người luật sư phải sử dụng AI một cách có đạo đức và trách nhiệm. Không lạm dụng AI để làm thay toàn bộ công việc trí tuệ. Không sao chép máy móc những nội dung do AI tạo ra mà không kiểm tra, đối chiếu và chịu trách nhiệm. Và quan trọng hơn, không để AI làm lu mờ tư duy độc lập của bản thân.
AI chỉ là công cụ hỗ trợ. Đúng hay sai, phù hợp hay không, nhân văn hay vô cảm, cuối cùng vẫn phải do con người lựa chọn. Người luật sư cần luôn ý thức rằng mọi quyết định pháp lý đều gắn liền với con người, quyền lợi và số phận của họ, nên không thể phó mặc cho máy móc.
AI là người bạn đồng hành nếu biết sử dụng đúng cách
Trong hành trình đi đường dài với nghề luật, mỗi người đều cần học hỏi mỗi ngày, suy ngẫm mỗi ngày và không ngừng tự làm mới mình. Thời đại mới mang đến nhiều công cụ mới, trong đó AI là một công cụ nổi bật. Nếu biết coi AI là một cố vấn thông minh – biết lắng nghe nhưng không phụ thuộc, biết tận dụng nhưng không đánh mất bản sắc – thì AI sẽ trở thành một người bạn đồng hành đáng tin cậy.
Sử dụng AI đúng cách có thể giúp người luật sư làm nghề tốt hơn, sâu hơn và bền vững hơn. Không phải bằng việc làm thay, mà bằng việc hỗ trợ để con người làm tốt vai trò của chính mình trong một thế giới đang thay đổi từng ngày.
Thông tin liên hệ:
– Văn phòng luật sư Đồng Đội (Đoàn luật sư TP. Hà Nôi): P2708, Tòa nhà VP3 Bán đảo Linh Đàm, Hoàng Liệt, Hoàng Mai, Hà Nội
– Điện thoại: 0936.026.559 – Email: tranxuantien1964@gmail.com
– Website: https://dongdoilaw.vn
– Facebook: https://www.facebook.com/dongdoilaw
– Youtube: https://www.youtube.com/c/VănphòngluậtsưĐồngĐội
– Tiktok: https://www.tiktok.com/@vpls_dongdoi
