Hôm qua, tôi vừa trải qua một phiên tòa mà có lẽ còn rất lâu nữa tôi mới có thể nguôi ngoai. Một vụ án tai nạn giao thông nghiêm trọng, nhưng điều làm tôi trăn trở không chỉ là hậu quả đau lòng, mà là cách xác định lỗi, xác định vai trò của các bên trong vụ án.
Đây là vụ tai nạn xảy ra vào gần nửa đêm, tại một ngã ba. Người liên quan gồm một tài xế xe ô tô tải và một ông lão đi xe đạp. Điều đáng nói, cả hai đều bị bắt giam, đều bị truy tố, và Viện kiểm sát đã đề nghị mức án rất nặng: mỗi người 8 năm 6 tháng tù. Nghe con số đó, tôi thực sự thấy nhói lòng. Bởi trong vụ án này, nếu nhìn đúng bản chất, ông lão đi xe đạp không phải là tác nhân gây ra tai nạn. Ông không điều khiển nguồn nguy hiểm cao độ. Ông không phải người tạo ra chuỗi va chạm thảm khốc. Ông đáng lẽ phải được xác định là bị hại, chứ không phải bị cáo.
Ông lão ấy là một người thôn quê mộc mạc, văn hóa chỉ lớp 3/10. Gần 12 giờ đêm, ông đi lấy thức ăn thừa từ nhà hàng mang về chăn nuôi. Một việc làm rất nghèo khó, rất đời thường, rất “quê mùa” đúng nghĩa. Ông có nhân thân tốt, tuổi cao, gia đình có truyền thống cách mạng, mẹ vợ là liệt sĩ, bản thân từng có thời gian phục vụ trong quân đội. Con cháu nhìn ông bị bắt giam mà xót xa đến tột cùng.
Theo mô hình sa bàn và dấu vết hiện trường, ông lão rẽ qua đường tại ngã ba đúng quy định, thuộc diện xe thô sơ, tốc độ rất chậm. Nếu có lỗi, thì cũng chỉ là lỗi gián tiếp, không phải nguyên nhân trực tiếp tạo ra tai nạn. Trong khi đó, phía người lái xe ô tô tải lại có hàng loạt dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng. Không hề phanh khi gặp chướng ngại vật.Điều khiển xe chạy quá tốc độ.Chở quá tải, làm tăng lực va chạm. Xe có dấu hiệu cơi nới, không đúng thiết kế. Lái xe chỉ là người làm thuê theo ca kíp, không rõ ràng về quản lý. Xe không mua bảo hiểm bắt buộc theo quy định. Chưa kể, bị cáo lái xe có nhân thân xấu hơn, có tiền án, lại trực tiếp điều khiển phương tiện cơ giới nặng – tức là đối tượng phải chịu trách nhiệm cao nhất trong việc đảm bảo an toàn giao thông.
Vậy mà mức án lại được đặt gần như ngang nhau giữa một ông già đi xe đạp và một tài xế xe tải.Tôi không khỏi day dứt. Việc bào chữa theo hướng “không có lỗi” trong những vụ án như thế này luôn là con đường khó nhất. Bởi khi luật sư nói bị cáo không có lỗi, hoặc không phải bồi thường như cáo trạng quy kết, thì phía bị hại hoặc gia đình nạn nhân rất dễ phản ứng. Họ cho rằng luật sư và bị cáo “quá đáng”, “chối bỏ trách nhiệm”. Nhưng sự thật là, luật sư không được phép chạy theo cảm xúc đám đông. Luật sư phải đi đến tận cùng bản chất pháp lý của vụ án: lỗi thuộc về ai, nguyên nhân trực tiếp là gì, trách nhiệm hình sự phải đặt đúng người, đúng mức, đúng bản chất.
Sau phiên tòa, trong tôi vẫn còn một nỗi trăn trở khó gọi thành tên. Không phải vì luật sư thua hay thắng, mà vì tôi có cảm giác rằng vai trò, mức độ lỗi của các bên chưa được đánh giá thật sự đầy đủ và công bằng. Những vấn đề quan trọng mà luật sư đã nêu ra vẫn chưa được lý giải thỏa đáng trong bản án sơ thẩm.
Cảm giác ấy khiến tôi tin rằng vụ án này cần được xem xét lại ở cấp phúc thẩm, để công lý được đặt đúng chỗ, đúng người, đúng bản chất. Một vụ án như thế, càng làm nghề lâu, tôi càng thấy rõ: luật sư có thể thua một phiên tòa, nhưng không thể buông bỏ sự thật.
Trong vụ án này, sự thật đơn giản là: ông lão không phải nguyên nhân gây ra tai nạn. Ông lão là người yếu thế nhất, là người bị cuốn vào bi kịch do sự vi phạm nghiêm trọng của người điều khiển xe tải. Và tôi biết, con đường phía trước còn dài. Nhưng đã bước vào nghề này, thì dù khó đến đâu, luật sư vẫn phải đi đến cùng, để công lý không bỏ quên những con người nhỏ bé.
Thông tin liên hệ:
– Văn phòng luật sư Đồng Đội (Đoàn luật sư TP. Hà Nôi): P2708, Tòa nhà VP3 Bán đảo Linh Đàm, Hoàng Liệt, Hoàng Mai, Hà Nội
– Điện thoại: 0936.026.559 – Email: tranxuantien1964@gmail.com
– Website: https://dongdoilaw.vn
– Facebook: https://www.facebook.com/dongdoilaw
– Youtube: https://www.youtube.com/c/VănphòngluậtsưĐồngĐội
– Tiktok: https://www.tiktok.com/@vpls_dongdoi
