Viết luận cứ và các văn bản kiến nghị, suy cho cùng không phải là để thể hiện mình biết nhiều, mà là để “được việc”. Người luật sư không viết cho hay, mà viết để người có thẩm quyền đọc xong là hiểu, là tin và có cơ sở để ra quyết định.
Trước hết phải xác định rõ: viết cho ai. Văn bản này không dành cho người không biết pháp luật, mà gửi đến những người làm nghề, hiểu luật, thậm chí rất sâu trong từng lĩnh vực. Vì vậy, không cần trích dẫn dài dòng, không cần phân tích như giảng bài. Chỉ cần nêu đúng vấn đề là họ đã hiểu. Viết nhiều, dẫn nhiều, đôi khi lại phản tác dụng, vì làm loãng cái cốt lõi mà người đọc cần.
Tiếp theo là viết cái gì. Không phải viết tất cả những gì mình biết, mà viết đúng cái vụ việc cần. Trọng tâm của một văn bản tốt luôn xoay quanh vài câu hỏi rất rõ: vướng ở đâu, sai ở đâu, căn cứ nào cần áp dụng, và đề nghị giải quyết thế nào. Nhiều văn bản dài hàng chục trang nhưng đọc xong vẫn không thấy “điểm chốt”, trong khi có những văn bản chỉ vài trang lại làm rõ được toàn bộ vấn đề. Sự khác nhau nằm ở chỗ biết chọn cái gì để viết.
Quan trọng hơn cả là viết như thế nào. Viết phải ngắn gọn, rõ ràng, mạch lạc. Mỗi đoạn một ý, mỗi ý đi thẳng vào trọng tâm. Tránh lan man, tránh lặp lại, tránh “làm đầy trang giấy”. Người đọc rất bận, và thực tế cũng không có thời gian để đọc dài. Nhưng chỉ cần một câu trúng, một ý rõ là họ nắm được ngay bản chất. Vì vậy, viết cho người “lười đọc” lại là cách viết khó nhất, đòi hỏi người viết phải thật sự hiểu vấn đề để chắt lọc.
Một kinh nghiệm quan trọng là hãy học cách viết từ chính án văn của Tòa và văn bản trả lời của cơ quan nhà nước. Những văn bản này không dài dòng, không cảm xúc, không kể lể. Họ chỉ nêu vấn đề, đưa ra nhận định và kết luận. Đọc vào là thấy ngay: chấp nhận hay không, đúng ở đâu, sai ở đâu. Đó chính là cách viết mà luật sư cần hướng tới—ngắn, chắc, dứt khoát. Cũng cần nhìn nhận một thực tế: có những người viết rất dài, trích dẫn nhiều, phân tích nhiều, như thể người đọc không biết gì.
Nhưng thực ra, người có thẩm quyền không cần được “dạy lại luật”, họ cần được “chỉ ra vấn đề”. Viết dài mà không trúng thì càng dài càng loãng. Ngược lại, viết ngắn mà đúng thì lại có sức nặng. Viết nhiều là cần, nhưng phải hướng đến viết hiệu quả. Ngòi bút chính là uy tín của luật sư. Người ta có thể chưa gặp mình, nhưng đọc văn bản là biết cách làm nghề. Viết chắc, viết rõ, viết có trách nhiệm sẽ tạo niềm tin.
Ngược lại, viết cẩu thả, lan man thì tự làm giảm giá trị của mình. Càng làm nghề lâu càng thấy: viết ngắn không phải là thiếu, mà là đã hiểu sâu nên biết bỏ cái không cần. Một văn bản rõ ràng, dễ đọc, dễ hiểu sẽ dễ thuyết phục hơn bất kỳ lập luận dài dòng nào. Người đọc không phải suy đoán, không phải đọc lại, mà nắm được ngay—đó là thành công của người viết. Và một điều rất quan trọng: văn viết, suy cho cùng cũng giống văn nói. Nếu được trình bày trực tiếp, mình sẽ nói gì, nói theo thứ tự nào, thì khi viết cũng như vậy—chỉ là chặt chẽ và chuẩn mực hơn. Nói sao để người ta nghe hiểu ngay, thì viết cũng phải để người ta đọc hiểu ngay.
Muốn nói ngắn gọn, dễ nghe, dễ hiểu và “thấu”, thì phải hiểu sâu. Không rõ trong đầu thì không thể gọn ở lời. Câu chữ càng giản dị, càng đời thường, lại càng dễ đi vào người đọc. Không cần cầu kỳ, không cần phô trương, chỉ cần đúng và trúng. Sau cùng, một văn bản tốt không phải là văn bản được khen hay, mà là văn bản giúp người có thẩm quyền dễ xử lý, dễ quyết định. Đó mới là giá trị thực sự.
Nói ngắn gọn: viết cho đúng người, trúng vấn đề, và rõ cách giải quyết. Viết ít lại, nhưng chắc hơn. Viết gọn lại, nhưng sâu hơn. Bởi trong nghề luật, mỗi câu chữ không chỉ là lập luận, mà còn là uy tín của người luật sư.
Thông tin liên hệ:
– Văn phòng luật sư Đồng Đội (Đoàn luật sư TP. Hà Nôi): P2708, Tòa nhà VP3 Bán đảo Linh Đàm, Hoàng Liệt, Hoàng Mai, Hà Nội
– Điện thoại: 0936.026.559 – Email: tranxuantien1964@gmail.com
– Website: https://dongdoilaw.vn
– Facebook: https://www.facebook.com/dongdoilaw
– Youtube: https://www.youtube.com/c/VănphòngluậtsưĐồngĐội
– Tiktok: https://www.tiktok.com/@vpls_dongdoi
