Kháng cáo là một trong những quyền tố tụng cơ bản và đặc biệt quan trọng của các đương sự cũng như những người có quyền, nghĩa vụ liên quan trong các vụ án dân sự, hình sự và hành chính. Đây không chỉ là cơ hội để yêu cầu Tòa án cấp trên xem xét lại bản án, quyết định sơ thẩm, mà còn là “cơ hội cuối” để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình khi cho rằng phán quyết chưa thực sự khách quan, toàn diện.
Tuy nhiên, trong thực tiễn hành nghề, không ít trường hợp vì thiếu hiểu biết pháp luật, chủ quan hoặc tâm lý e ngại mà người dân đã đánh mất quyền kháng cáo, từ đó phải gánh chịu những hậu quả pháp lý nặng nề, thậm chí không còn cơ hội khắc phục. Từ những trải nghiệm thực tế đó, có thể rút ra một số bài học quan trọng sau đây:
1. Tuân thủ chặt chẽ thời hạn và phạm vi kháng cáo
Bài học đầu tiên và cũng là quan trọng nhất chính là việc tuân thủ nghiêm ngặt thời hạn kháng cáo theo quy định của pháp luật. Mỗi loại vụ án đều có thời hạn kháng cáo cụ thể, và nếu quá thời hạn này mà không thực hiện quyền kháng cáo, thì về nguyên tắc, bản án sơ thẩm sẽ có hiệu lực pháp luật. Khi đó, việc thay đổi hoặc xem xét lại nội dung bản án sẽ trở nên vô cùng khó khăn, thậm chí gần như không thể thực hiện bằng con đường tố tụng thông thường.
Trong thực tế, có nhiều trường hợp đương sự cho rằng mình chưa nhận được bản án nên không thực hiện kháng cáo. Tuy nhiên, kinh nghiệm cho thấy, trong những tình huống chưa nhận được bản án hoặc chưa nắm đầy đủ nội dung, người có quyền kháng cáo nên chủ động nộp đơn kháng cáo đối với toàn bộ bản án. Sau khi được cấp bản án chính thức, họ hoàn toàn có thể bổ sung, chỉnh sửa hoặc làm rõ nội dung kháng cáo trước khi Tòa án cấp phúc thẩm mở phiên tòa. Đây là cách làm an toàn nhằm tránh việc bỏ lỡ thời hạn hoặc kháng cáo không đầy đủ, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của mình.
Bên cạnh đó, một sai lầm phổ biến khác là chỉ kháng cáo một phần bản án mà bỏ qua các nội dung khác tưởng chừng không quan trọng, như quyết định tạm đình chỉ, đình chỉ một phần yêu cầu, hoặc các nghĩa vụ phụ. Theo quy định pháp luật, nếu không kháng cáo những phần này thì chúng sẽ đương nhiên có hiệu lực pháp luật và không được xem xét lại ở cấp phúc thẩm. Điều này có thể dẫn đến những bất lợi lớn về sau, đặc biệt trong các vụ việc có nhiều nội dung phức tạp, liên quan chặt chẽ với nhau.
2. Chủ động thực hiện quyền kháng cáo và tránh tâm lý chủ quan
Một bài học đáng lưu ý khác là trong các vụ án có nhiều người cùng quyền lợi và nghĩa vụ liên quan, mỗi cá nhân cần chủ động thực hiện quyền kháng cáo của mình, không nên trông chờ hoặc phụ thuộc vào người khác. Trên thực tế, không ít người lầm tưởng rằng chỉ cần một người trong nhóm đứng ra kháng cáo là đủ để bảo vệ quyền lợi chung. Tuy nhiên, quan điểm này là hết sức rủi ro.
Tòa án có thể xác định rằng những người không thực hiện quyền kháng cáo là đã đồng ý với nội dung bản án sơ thẩm. Khi đó, dù kết quả phúc thẩm có thay đổi theo hướng có lợi cho người kháng cáo, thì những người không kháng cáo vẫn có thể không được hưởng lợi từ sự thay đổi đó. Đây là một thiệt thòi rất lớn, hoàn toàn có thể tránh được nếu mỗi người đều chủ động thực hiện quyền của mình.
Cũng cần khẳng định rằng, kháng cáo là quyền độc lập của từng cá nhân. Pháp luật không mặc nhiên thừa nhận việc “kháng cáo chung” nếu không có căn cứ rõ ràng. Do đó, mỗi người cần có đơn kháng cáo riêng, thể hiện rõ ý chí và yêu cầu của mình đối với Tòa án cấp trên.
Ngoài ra, tâm lý e ngại chi phí cũng là một trong những nguyên nhân khiến nhiều người từ bỏ quyền kháng cáo. Trên thực tế, chi phí cho việc kháng cáo thường không lớn, và trong trường hợp kháng cáo có căn cứ, người kháng cáo còn có thể được hoàn lại các khoản chi phí đã nộp theo quy định. So với giá trị quyền lợi có thể được bảo vệ hoặc khôi phục, thì chi phí này là hoàn toàn tương xứng và đáng để cân nhắc.
Từ những bài học nêu trên, có thể thấy rằng kháng cáo không chỉ là một quyền pháp lý đơn thuần, mà còn là một công cụ quan trọng giúp bảo vệ công lý và quyền, lợi ích hợp pháp của mỗi cá nhân. Việc hiểu đúng, thực hiện đầy đủ và kịp thời quyền kháng cáo sẽ giúp hạn chế tối đa những rủi ro pháp lý không đáng có, đồng thời tạo cơ hội để vụ việc được xem xét lại một cách khách quan, toàn diện hơn ở cấp xét xử cao hơn.
Vì vậy, mỗi cá nhân khi tham gia vào các quan hệ tố tụng cần trang bị cho mình những kiến thức cơ bản về quyền kháng cáo, hoặc chủ động tìm đến sự tư vấn của luật sư, chuyên gia pháp lý để đảm bảo rằng quyền lợi của mình luôn được bảo vệ một cách tốt nhất.
Thông tin liên hệ:
– Văn phòng luật sư Đồng Đội (Đoàn luật sư TP. Hà Nôi): P2708, Tòa nhà VP3 Bán đảo Linh Đàm, Hoàng Liệt, Hoàng Mai, Hà Nội
– Điện thoại: 0936.026.559 – Email: tranxuantien1964@gmail.com
– Website: https://dongdoilaw.vn
– Facebook: https://www.facebook.com/dongdoilaw
– Youtube: https://www.youtube.com/c/VănphòngluậtsưĐồngĐội
– Tiktok: https://www.tiktok.com/@vpls_dongdoi
