Một vụ tai nạn giao thông xảy ra vào thời điểm cận nửa đêm, tại một nút giao có mở dải phân cách cho phép phương tiện quay đầu, có biển cảnh báo và dấu hiệu giảm tốc. Một người đàn ông cao tuổi điều khiển xe đạp phương tiện thô sơ sau khi dừng lại quan sát đã bắt đầu sang đường.
Trong khi đó, một xe đầu kéo lưu thông với tốc độ cao, chở quá tải, không làm chủ tốc độ dù đã quan sát thấy dấu hiệu sang đường của người đi xe đạp. Hậu quả là một vụ tai nạn nghiêm trọng xảy ra, kéo theo va chạm liên hoàn, gây thiệt hại lớn về người và tài sản.Vấn đề không chỉ nằm ở tai nạn, mà nằm ở cách bản án sơ thẩm đánh giá lỗi và áp dụng hình phạt.
Cơ quan kiểm sát với chức năng kiểm sát hoạt động điều tra và truy tốđã xác định rất rõ: lỗi của người điều khiển xe thô sơ chỉ chiếm khoảng 30%, trong khi lỗi chính thuộc về người điều khiển xe cơ giới là nguồn nguy hiểm cao độ. Chính vì vậy, Viện kiểm sát đã ban hành kháng nghị, đề nghị điều chỉnh phần trách nhiệm dân sự theo đúng tỷ lệ lỗi.
Tuy nhiên, Hội đồng xét xử sơ thẩm lại không chấp nhận quan điểm này. Điều đáng nói là mặc dù đã có sự phân định lỗi rõ ràng trong phần dân sự, nhưng phần hình sự lại tuyên mức án ngang nhau đối với hai bị cáo.
Đây là điểm mâu thuẫn cốt lõi của bản án. Không thể có chuyện trong cùng một vụ án, khi trách nhiệm dân sự đã được xác định theo tỷ lệ lỗi 70% – 30%, thì trách nhiệm hình sự lại “chia đều” một cách cơ học. Bởi lẽ, nguyên tắc cơ bản của pháp luật là đánh giá trách nhiệm phải tương xứng với hành vi và mức độ lỗi.
Một bên là người điều khiển xe đầu kéo – phương tiện nguy hiểm cao độ có nhiều vi phạm: chạy quá tốc độ, chở quá tải, không giảm tốc khi có tín hiệu nguy hiểm. Một bên là người cao tuổi, điều khiển xe đạp, nhận thức pháp luật hạn chế, cả đời chưa từng vi phạm pháp luật, sống trong hoàn cảnh khó khăn.
Nhưng mức án lại ngang nhau. Không dừng lại ở đó, các tình tiết giảm nhẹ đặc biệt gần như chưa được đánh giá đầy đủ: người cao tuổi, nhân thân tốt, gia đình có công với cách mạng, hoàn cảnh kinh tế đặc biệt khó khăn, đã có sự chuyển biến nhận thức sau khi được giải thích pháp luật.
Đáng chú ý hơn, chính những người bị hại – những người trực tiếp chịu hậu quả lại thể hiện sự cảm thông, không yêu cầu bồi thường và xin giảm nhẹ hình phạt. Đây không chỉ là tình tiết pháp lý, mà còn là yếu tố nhân văn rất sâu sắc.
Một bản án, nếu chỉ dừng lại ở việc trừng phạt mà không cân nhắc đến bản chất hành vi, nhân thân và mục tiêu giáo dục, thì sẽ khó tạo được sự đồng thuận xã hội.
Các vụ án giao thông luôn tiềm ẩn nguy cơ oan sai rất cao. Hiện trường dễ bị xáo trộn, dấu vết không đầy đủ, lời khai có thể thay đổi, việc thu thập chứng cứ phụ thuộc nhiều vào yếu tố khách quan và thời điểm. Nếu không có sự đánh giá toàn diện, khách quan và có chuyên môn kỹ thuật, rất dễ dẫn đến nhận định sai lệch.
Chính vì vậy, xét xử phúc thẩm không chỉ là việc xem lại một bản án, mà còn là cơ hội để sửa chữa những bất cập, đảm bảo nguyên tắc: đúng người, đúng tội, đúng pháp luật.
Một bản án công bằng không chỉ bảo vệ quyền lợi của bị cáo, mà còn củng cố niềm tin của xã hội vào công lý và trong những trường hợp như thế này, công lý cần được nhìn nhận lại – một cách thận trọng, khách quan và nhân văn hơn.
Thông tin liên hệ:
– Văn phòng luật sư Đồng Đội (Đoàn luật sư TP. Hà Nôi): P2708, Tòa nhà VP3 Bán đảo Linh Đàm, Hoàng Liệt, Hoàng Mai, Hà Nội
– Điện thoại: 0936.026.559 – Email: tranxuantien1964@gmail.com
– Website: https://dongdoilaw.vn
– Facebook: https://www.facebook.com/dongdoilaw
– Youtube: https://www.youtube.com/c/VănphòngluậtsưĐồngĐội
– Tiktok: https://www.tiktok.com/@vpls_dongdoi
