Có những người sinh ra cùng cha mẹ, lớn lên dưới một mái nhà, từng cùng nhau ăn khoai, ăn sắn, cùng chia sẻ những năm tháng khó khăn. Nhưng rồi chỉ vì một thửa đất, một phần di sản hay một quyền lợi chưa được giải quyết thỏa đáng, anh em ruột lại phải gặp nhau tại Tòa với tư cách là nguyên đơn và bị đơn.
Và từ đó, những mâu thuẫn bắt đầu trở nên vô cùng phức tạp. Anh em ruột dễ bị phân hóa thành từng phe: một bên bảo vệ nguyên đơn, một bên bênh bị đơn. Con cháu, họ hàng cũng bị cuốn vào. Người nghiêng bên này, người đứng bên kia; rồi chỉ một câu nói, một hành động cũng có thể bị cho là thiên vị, xúi giục hoặc tiếp tay cho bên đối lập. Đau nhất là anh em ruột hiểu nhau quá rõ.
Những câu chuyện từ thuở nhỏ, những lần từng giúp đỡ nhau, những công ơn đã từng mang ơn nhau… đến khi xảy ra tranh chấp lại bị lôi ra kể công, trách móc. Những khuyết điểm, những chuyện riêng tư, những điều trước đây còn giữ kín vì tình thân, nay có thể bị đem ra làm lý lẽ để công kích nhau. Có khi con tố anh, tố chị; nhưng vô hình trung cũng giống như đang tố chính bố, mẹ mình. Bởi vì trong một gia đình, người này biết chuyện của người kia quá rõ. Khi tình cảm còn tốt thì đó là sự thấu hiểu; nhưng khi mâu thuẫn lên đến cao trào, sự thấu hiểu ấy lại có thể trở thành những lời làm tổn thương nhau sâu nhất.
Các cụ vẫn nói: “Yêu nhau lắm, cắn nhau đau.” Anh em càng từng thương yêu, gắn bó thì khi đã chuyển thành mâu thuẫn, sự hơn thua đôi khi càng trở nên khốc liệt. Không ai chịu ai. Không ai muốn thua người anh, người em của mình. Và có những lúc, người ta không còn tranh chấp chỉ vì quyền lợi nữa, mà tranh chấp vì tự ái, vì danh dự, vì muốn chứng minh rằng mình mới là người đúng. Nhưng hậu quả của những cuộc tranh chấp ấy đôi khi rất đau lòng.
Có những anh em ruột nhiều năm không ngồi ăn với nhau một bữa cơm. Gặp nhau tại Tòa cũng không thể nói nổi một lời chào. Nhà chỉ cách nhau một hàng rào, nhưng nhìn nhau như người xa lạ, thậm chí như kẻ thù. Có người anh mất, người em không sang thắp được một nén hương. Có người mẹ qua đời nhưng vì tranh chấp mà con cái không cho nhau vào nhà thắp hương. Người em phải lập một bàn thờ vọng ngoài trời để tưởng nhớ mẹ.
Đó là những hình ảnh mà có lẽ không một câu chữ nào có thể diễn tả hết sự chua xót. Cha mẹ để lại tài sản, để lại đất đai, để lại di sản với mong muốn con cháu có cuộc sống tốt hơn. Không có người bố, người mẹ, người ông, người bà nào mong đến một ngày con cháu vì tài sản mà chia rẽ, mạt sát nhau, rồi coi nhau như kẻ thù. Tài sản có thể chia bằng bản án. Quyền lợi có thể được xác định bằng pháp luật. Nhưng một bữa cơm anh em đã mất, một lời chào không còn nói được, hay một tình cảm đã bị tổn thương quá sâu thì không bản án nào có thể trả lại nguyên vẹn.
Trong những vụ việc tranh chấp đất đai, thừa kế giữa người thân, vai trò của luật sư vì thế không chỉ là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của thân chủ. Luật sư còn cần giúp các bên nhìn thấy hậu quả lâu dài của sự đối đầu, giảm bớt sự nóng giận, kiểm soát mâu thuẫn và tìm kiếm khả năng hòa giải khi còn có thể. Bảo vệ quyền lợi là cần thiết. Nhưng bảo vệ quyền lợi không đồng nghĩa với việc phải đẩy mâu thuẫn đến mức không còn đường quay lại.
Trong quá trình giải quyết tranh chấp, cũng cần giữ vững sự công minh, khách quan và minh bạch. Không được để tiền bạc, quyền lực hay các mối quan hệ tác động trái pháp luật đến việc giải quyết vụ án. Pháp luật phải được thực thi bằng chứng cứ và quy định pháp luật, chứ không phải bằng sự quen biết hay lợi ích vật chất. Một mâu thuẫn nhỏ, nếu không được kiểm soát, có thể trở thành một vết nứt lớn. Một tranh chấp đất đai, nếu chỉ chăm chăm vào thắng thua, có thể kéo theo sự tan vỡ của cả một gia đình và để lại hậu quả cho nhiều thế hệ.
Vì vậy, khi xảy ra tranh chấp, hãy cố gắng biến chuyện lớn thành chuyện nhỏ, biến chuyện nhỏ thành chuyện có thể giải quyết; đừng để một phần tài sản trở thành nguyên nhân khiến anh em mất nhau mãi mãi. Tòa án có thể phân chia một thửa đất, xác định phần di sản của từng người; nhưng không bản án nào có thể hàn gắn hoàn toàn một tình anh em đã bị tổn thương. Thắng một vụ kiện chưa chắc đã là người thắng cuộc. Giữ được công bằng mà vẫn còn giữ được tình thân mới là điều đáng quý nhất.
Thông tin liên hệ:
– Văn phòng luật sư Đồng Đội (Đoàn luật sư TP. Hà Nôi): P2708, Tòa nhà VP3 Bán đảo Linh Đàm, Hoàng Liệt, Hoàng Mai, Hà Nội
– Điện thoại: 0936.026.559
– Email: tranxuantien1964@gmail.com
– Website: https://dongdoilaw.vn
– Facebook: https://www.facebook.com/dongdoilaw
– Youtube: https://www.youtube.com/c/VănphòngluậtsưĐồngĐội
– Tiktok: https://www.tiktok.com/@vpls_dongdoi
