Mỗi người trong cuộc đời thường mong muốn có một người bạn đời để cùng chung sống, một cái nghề để gắn bó và một lý tưởng để phấn đấu, để lại điều gì đó có ích cho đời.
Với tôi, đến với nghề luật sư là một cái duyên, nhưng cũng là một quyết định đầy thử thách. Năm 45 tuổi, sau gần 12 năm công tác trong quân đội, 15 năm làm công tác thi hành án và trải qua nhiều lĩnh vực như tư pháp, công chứng, trợ giúp pháp lý…, tôi quyết định rời cơ quan Nhà nước để bắt đầu con đường mới.
Tôi đã học tập ở nhiều môi trường, từ quân đội đến luật, kiểm sát, chính trị và địa chính. Nhưng kiến thức trong nhà trường và kinh nghiệm hành nghề thực tế là hai câu chuyện khác nhau. Rời môi trường Nhà nước, tôi phải tự tìm việc, tìm khách hàng, tự trang trải cuộc sống và học hỏi lại nhiều điều.
Sau những biến cố trong cuộc sống gia đình, tôi càng có thêm động lực làm lại cuộc đời. Tôi xác định đã lựa chọn thì phải đi đến cùng, không trông chờ vào sự bao bọc của bất kỳ ai. Những ngày đầu vô cùng khó khăn: có lúc không có việc, thu nhập thấp, thậm chí phải nghỉ việc vì chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế. Nhưng chính những va vấp ấy đã giúp tôi trưởng thành và đúc rút nhiều bài học.
1. Ý chí, nghị lực và quyết tâm
Không có con đường thành công nào trải đầy hoa hồng. Nghề luật sư càng không thể thành công chỉ bằng bằng cấp, kiến thức sách vở hay một vài mối quan hệ.
Khi mới hành nghề, tôi từng có lúc tưởng như không còn lối thoát. Nhưng tôi luôn tự nhủ: đã lựa chọn thì phải quyết tâm đi tiếp. Ý chí không chỉ thể hiện khi thuận lợi, mà quan trọng hơn là lúc thiếu việc, thiếu thu nhập, thất bại hoặc công việc không đạt kết quả như mong muốn.
2. Làm tốt từng công việc, dù nhỏ nhất
Khi mới vào nghề, có việc là quý, có khách hàng tin tưởng là đáng trân trọng. Tôi nhận những công việc từ bạn bè, người quen và cả khách hàng ở những địa phương xa Hà Nội.
Tôi từng đi Hải Hậu, Nam Định và nhiều nơi khác. Có những vùng đất người dân chưa có nhiều cơ hội tiếp cận dịch vụ luật sư nhưng nhu cầu pháp lý rất lớn. Tôi thường gọi vui đó là cách làm nghề “đánh bắt xa bờ”.
Làm tốt một việc sẽ tạo dựng uy tín; có kết quả tốt, khách hàng mới tiếp tục tin tưởng, trả phí và giới thiệu người khác. Uy tín được tích lũy từ những công việc cụ thể. Làm tốt công việc cũng là cách quảng bá tốt nhất cho chính mình.
3. Bình tĩnh trước khó khăn – trái tim nóng, cái đầu lạnh
Trong hành nghề và điều hành tổ chức, không phải lúc nào công việc cũng thuận lợi. Có lúc khách hàng đông, công việc ổn định; có lúc vắng khách, thiếu việc, thu nhập giảm sút. Những ngày đầu khởi nghiệp, áp lực tồn tại càng lớn.
Tôi từng sốt ruột, muốn tìm mọi cách để có thêm việc. Nhưng càng khó khăn càng phải bình tĩnh, tìm nguyên nhân và lựa chọn giải pháp phù hợp. Không thể vì thiếu việc mà làm truyền thông tùy tiện, sao chép nội dung thiếu chọn lọc hay chạy theo những giải pháp chụp giật.
Tôi thường nghĩ: sông có khúc, người có lúc. Trong tranh tụng cũng vậy, có những kết quả khiến luật sư trăn trở, có khách hàng chưa hài lòng, có lúc bản thân hụt hẫng. Nhưng không thể để cảm xúc chi phối công việc. Phải bình tĩnh nhìn nhận, rút kinh nghiệm và tiếp tục tìm phương án bảo vệ quyền lợi hợp pháp của khách hàng.
Bình tĩnh không có nghĩa là thụ động; kiên trì không có nghĩa là bảo thủ. Trái tim phải nóng để giữ nhiệt huyết, nhưng cái đầu phải lạnh để quyết định sáng suốt. Đôi khi, một bước lùi hôm nay là điều kiện để tiến ba bước ngày mai.
- Truyền thông và xây dựng thương hiệu cá nhân
Ngay từ những ngày đầu hành nghề, khi công việc còn khó khăn, tôi đã nghĩ đến việc xây dựng website, viết bài, đăng tải kiến thức pháp luật và chia sẻ kinh nghiệm thực tế. Sau đó là Zalo, Facebook, TikTok và các nền tảng khác.
Có những bài viết giúp tôi được nhà báo, phóng viên truyền hình biết đến; có những chia sẻ giúp khách hàng ở nhiều địa phương tìm đến. Truyền thông không phải là khoe khoang hay quảng cáo bằng mọi giá, mà là chia sẻ giá trị, xây dựng niềm tin và giới thiệu năng lực của mình.
Làm nghề tốt nhưng không ai biết đến mình thì cơ hội phát triển sẽ hạn chế. Tuy nhiên, truyền thông phải đi cùng chất lượng chuyên môn. Hình ảnh giúp người khác biết đến mình, còn năng lực và trách nhiệm mới giữ được khách hàng.
- Thích nghi với công nghệ và trí tuệ nhân tạo
Dù đã có tuổi, tôi vẫn cố gắng tiếp cận công nghệ mới. Ban đầu tôi cũng không hào hứng với mạng xã hội, nhưng rồi nhận ra đây là môi trường hữu ích để kết nối, chia sẻ kiến thức và tiếp cận cuộc sống.
Tôi chủ động sử dụng ChatGPT và nhận thấy AI là công cụ hỗ trợ hiệu quả trong nghiên cứu, tổng hợp, soạn thảo và gợi mở hướng tiếp cận. Muốn sử dụng tốt phải biết giao việc, đặt câu hỏi cụ thể, hướng dẫn, kiểm tra và kiểm soát kết quả.
AI có thể rất thông minh nhưng không thay thế hoàn toàn tư duy, kinh nghiệm, khả năng phán đoán và trách nhiệm nghề nghiệp của luật sư. Người luật sư phải biết sử dụng công nghệ, đồng thời làm chủ và kiểm soát nó.
6. Coi khách hàng là người thân
Đây là quan điểm xuyên suốt của tôi và cũng là phương châm của VPLS Đồng Đội: “Khách hàng là người thân”.
Khách hàng đem đến công việc, thu nhập và cơ hội phát triển. Vì vậy, phải trân trọng, tôn trọng và có trách nhiệm với họ. Không thể chỉ ký hợp đồng, thu phí rồi coi như xong; phải làm việc nghiêm túc, theo sát vụ việc và bảo vệ tốt nhất quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng.
Khi kết quả chưa như mong muốn, tôi sẵn sàng ngồi lại chia sẻ, có khi chịu thiệt một phần. Khi công việc đạt kết quả tốt hơn dự kiến, tôi cũng sẵn sàng chia sẻ lợi ích. Tôi quan niệm, chia sẻ với khách hàng không chỉ là khoản lợi ích trước mắt mà còn là sự đầu tư cho uy tín, niềm tin và mối quan hệ lâu dài.
- Sống tốt với nhân viên, đồng nghiệp và người đồng hành
Một tổ chức hành nghề không thể phát triển bền vững nếu chỉ dựa vào một cá nhân. Người đứng đầu cần hiểu thành công của mình có đóng góp của nhân viên, đồng nghiệp và những người đồng hành.
Phải biết lắng nghe, chia sẻ, ghi nhận công sức và tạo điều kiện để mọi người phát triển. Không nên đề cao cái tôi hay cho rằng mọi thành công đều do mình tạo ra. Muốn nhân viên có trách nhiệm với mình thì trước hết mình phải có trách nhiệm với họ.
Thành công của người lãnh đạo không chỉ là những gì mình đạt được, mà còn là những người mình đã giúp trưởng thành.
8. Tìm kiếm cơ hội, mở rộng thị trường và đổi mới
Không nên bó hẹp trong một địa bàn, một nhóm khách hàng hay một lĩnh vực quen thuộc. Muốn phát triển phải chủ động tìm kiếm cơ hội, mở rộng quan hệ, nghiên cứu nhu cầu xã hội và đổi mới phương thức hành nghề.
Phải biết “giải mã” khó khăn: Vì sao thời điểm này ít khách hàng? Vì sao khách hàng chưa biết đến mình? Vì sao cách làm từng hiệu quả nay không còn phù hợp? Tìm đúng nguyên nhân mới có thể tìm đúng giải pháp. Không thể cứ làm theo thói quen cũ mà mong có kết quả mới.
9. Đào tạo, chia sẻ và truyền nghề
Kinh nghiệm tích lũy được không nên chỉ giữ cho riêng mình. Tôi quan tâm đến việc chia sẻ kiến thức, hướng dẫn sinh viên, người tập sự và luật sư trẻ; tổ chức các lớp Zoom miễn phí, trao đổi nghiệp vụ và chia sẻ tình huống thực tế.
Người đi trước có trách nhiệm giúp người đi sau trưởng thành. Truyền nghề cũng là niềm vui và là cách góp phần xây dựng đội ngũ luật sư có chất lượng. Nhưng người học phải nghiêm túc, chịu khó thực hành và trải nghiệm.
10. Hiểu đời, hiểu nghề, hiểu mình và biết giữ mình
Luật sư không chỉ cần hiểu pháp luật mà còn phải hiểu xã hội, con người, hoàn cảnh và những diễn biến thực tế. Phải biết mình đang ở đâu, cần làm gì, nên nói gì và ứng xử thế nào.
Người hành nghề cần hiểu chủ trương, chính sách, pháp luật và bối cảnh xã hội để nhìn nhận vấn đề toàn diện. Không thể làm việc tùy tiện, ngẫu hứng hay chỉ dựa vào cảm tính.
Phải biết giữ mình trong mọi hoàn cảnh: không vì lợi ích trước mắt mà đánh mất danh dự; không vì áp lực khách hàng mà làm trái nguyên tắc; không vì thành công mà trở nên kiêu ngạo. Hiểu đời để biết cách sống, hiểu nghề để biết cách làm, hiểu mình để biết cách tiến và biết giữ mình để không đánh mất những giá trị đã gây dựng.
11. Đạo đức nghề nghiệp, bản lĩnh và sức bền
Nghề luật sư cao quý nhưng nhiều áp lực. Có hồ sơ phức tạp, vụ án kéo dài, khách hàng khó tính và kết quả không như mong đợi. Người luật sư cần sức bền, sự kiên trì, khả năng chịu áp lực và tinh thần học hỏi liên tục.
Không được chủ quan với kinh nghiệm đã có. Phải cập nhật pháp luật, nghiên cứu chứng cứ, theo sát diễn biến tố tụng và sẵn sàng điều chỉnh phương án khi xuất hiện tình tiết mới.
Kiến thức giúp giải quyết công việc, nhưng đạo đức và uy tín mới giúp người luật sư đi được đường dài.
12. Có lý tưởng và mong muốn để lại giá trị cho đời
Làm nghề không chỉ để kiếm sống, kiếm tiền hay xây dựng danh tiếng. Mỗi người cần có mục tiêu lớn hơn lợi ích trước mắt: làm điều có ích cho xã hội, giúp đỡ được nhiều người và để lại giá trị tốt đẹp cho thế hệ sau.
Tôi mong tiếp tục học hỏi, làm việc, chia sẻ kinh nghiệm, đào tạo người trẻ và xây dựng VPLS Đồng Đội phát triển. Tôi hiểu mình vẫn còn nhiều điều phải học, phải sửa và phải cố gắng. Hoàn thiện bản thân là việc phải làm suốt đời.
ĐÔI ĐIỀU KẾT LẠI
Gần 20 năm hành nghề luật sư, từ những ngày đầu khó khăn đến hôm nay, tôi nhận ra không có con đường thành công nào thực sự bằng phẳng.
Muốn đi đường dài phải có ý chí để vượt khó, trí tuệ để tìm hướng đi, bản lĩnh để đối diện thử thách, cái tâm để giữ nghề và cái tình để đối xử với con người.
Nghề luật sư cần kiến thức nhưng không chỉ có kiến thức; cần kinh nghiệm nhưng không được chủ quan; cần nhiệt huyết nhưng phải tỉnh táo; cần thành công nhưng không được đánh mất đạo đức và danh dự.
Tôi viết những dòng này không phải để nói mình đã thành công hay có đủ kinh nghiệm, mà muốn chia sẻ những điều đã trải qua, những bài học phải trả giá bằng thời gian, công sức và cả những lần thất bại. Mong rằng có thể giúp ích cho các bạn trẻ đang lựa chọn nghề luật sư, những người đang hành nghề và cả những ai đang tìm hướng đi cho cuộc sống.
Đường nghề còn dài. Chúng ta vẫn phải tiếp tục học, tiếp tục làm, tiếp tục hoàn thiện bản thân và sống xứng đáng với nghề nghiệp đã lựa chọn.
“Làm nghề bằng cái tâm, giữ nghề bằng cái tín, vượt khó bằng bản lĩnh, phát triển bằng trí tuệ và để lại cho đời bằng những giá trị tốt đẹp.”
Đó là những điều tôi muốn gửi gắm từ chính hành trình của mình.
Thông tin liên hệ:
– Văn phòng luật sư Đồng Đội (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội): P2708, Tòa nhà VP3 Bán đảo Linh Đàm, Hoàng Liệt, Hoàng Mai, Hà Nội
– Điện thoại: 0936 026 559
– Email: tranxuantien1964@gmail.com
– Website: https://dongdoilaw.vn
– Facebook: https://www.facebook.com/dongdoilaw
– Youtube: https://www.youtube.com/c/VănphòngluậtsưĐồngĐội
– Tiktok: https://www.tiktok.co
