Bào chữa cho người chưa thành niên là một trong những công việc khiến luật sư phải chậm lại, nghĩ sâu hơn và mềm lòng hơn. Bởi phía sau mỗi vụ án không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật, mà là một đứa trẻ chưa hoàn thiện về nhận thức, một gia đình đang hoảng loạn và một tương lai còn rất dài phía trước.
1.Mục tiêu khi bào chữa cho trẻ chưa thành niên
Trong những những vụ án bào chữa cho trẻ chưa thành niên mục tiêu cao nhất không chỉ là giảm án với người chưa thành niên, mục tiêu của luật sư không nên dừng lại ở mức giảm nhẹ hình phạt. Điều quan trọng hơn là: Tránh áp dụng hình phạt tước tự do nếu còn khả năng. Ưu tiên các biện pháp giáo dục, cải tạo tại cộng đồng. Giữ cho các em cơ hội sửa sai và quay lại làm người tử tế Pháp luật hình sự Việt Nam đã dành một chương riêng cho người chưa thành niên phạm tội, thể hiện rõ chính sách nhân đạo, lấy giáo dục là chính. Nhiệm vụ của luật sư là làm cho tinh thần đó được áp dụng đúng trong từng vụ án cụ thể.
2.Phải nhìn đúng bản chất hành vi của trẻ chưa thành niên
Khi nghiên cứu hồ sơ, tôi luôn đặt ra những câu hỏi cơ bản: Các em có nhận thức đầy đủ về hành vi và hậu quả hay không? Có bị lôi kéo, xúi giục, phụ thuộc vào người lớn hoặc bạn bè không? Hành vi mang tính bộc phát, nhất thời hay có sự chuẩn bị, tính toán? Rất nhiều vụ án, lỗi không xuất phát từ ý thức phạm tội rõ ràng, mà từ sự non nớt, thiếu hiểu biết và môi trường sống thiếu định hướng. Nhận diện đúng điều này sẽ quyết định toàn bộ hướng bào chữa.
3.Khai thác tình tiết giảm nhẹ theo “logic của tuổi trẻ”
Đối với người chưa thành niên, những yếu tố sau có ý nghĩa đặc biệt: Nhân thân tốt, lần đầu vi phạm pháp luật. Thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải. Hoàn cảnh gia đình khó khăn, thiếu sự quản lý, giáo dục Vai trò thứ yếu trong vụ án đã khắc phục hậu quả hoặc được người bị hại xin giảm nhẹ. Luật sư không chỉ viện dẫn điều luật, mà phải kể được câu chuyện đời của các em: từ gia đình, học hành, môi trường sống cho đến nguyên nhân trượt ngã. Khi câu chuyện đó chạm được vào sự công bằng và nhân văn, bản án sẽ khác.
4.Tranh tụng mềm, chắc và có điểm dừng
Trong các vụ án có người chưa thành niên, tôi luôn tránh tư duy đối đầu gay gắt. Bởi tranh tụng quá căng thẳng không những không giúp ích cho bị cáo nhỏ tuổi, mà còn có thể đẩy vụ án theo hướng bất lợi. Cách làm hiệu quả hơn là: Phân tích bản chất vụ việc Chỉ ra giới hạn nhận thức của người chưa thành niên. Đề cao chính sách hình sự nhân đạo và đặt lợi ích lâu dài của xã hội lên trên sự trừng phạt tức thời.
5.Gia đình là “điểm tựa” không thể thiếu
Muốn bảo vệ tốt cho người chưa thành niên, không thể tách rời vai trò của gia đình. Luật sư cần: Hướng dẫn cha mẹ cách trình bày, nhận trách nhiệm giáo dục. Chuẩn bị các cam kết quản lý, giám sát, tạo điều kiện học tập, lao động cho các em. Trong rất nhiều trường hợp, Hội đồng xét xử quyết định cho bị cáo hưởng khoan hồng không chỉ vì lý lẽ pháp luật, mà vì niềm tin rằng gia đình có thể kéo các em trở lại con đường đúng.
6.Một bản án nhân văn có thể cứu cả một cuộc đời
Tôi từng chứng kiến không ít trường hợp: Nếu phải đi tù sớm, các em rất dễ trượt dài, tái phạm Nếu được cho cơ hội, được giáo dục đúng cách, các em trưởng thành, biết hối lỗi và sống tử tế Trong những vụ án như vậy, luật sư không chỉ là người bào chữa, mà là người giữ lại cánh cửa tương lai cho một con người. Bào chữa cho người chưa thành niên là nơi thể hiện rõ nhất giá trị nhân văn của nghề luật sư – nơi pháp luật không chỉ để trừng phạt, mà để dẫn đường cho sự quay đầu.
Thông tin liên hệ:
– Văn phòng luật sư Đồng Đội (Đoàn luật sư TP. Hà Nôi): P2708, Tòa nhà VP3 Bán đảo Linh Đàm, Hoàng Liệt, Hoàng Mai, Hà Nội
– Điện thoại: 0936.026.559 – Email: tranxuantien1964@gmail.com
– Website: https://dongdoilaw.vn
– Facebook: https://www.facebook.com/dongdoilaw
– Youtube: https://www.youtube.com/c/VănphòngluậtsưĐồngĐội
– Tiktok: https://www.tiktok.com/@vpls_dongdoi
