Những ngày qua, vụ án cựu Hiệu trưởng Trường THCS Ba Đình Nguyễn Thị Bình được dư luận đặc biệt quan tâm. Theo thông tin báo chí, tại phiên phúc thẩm, sau nhiều giờ tranh luận, Viện kiểm sát vẫn giữ quan điểm đề nghị hủy án sơ thẩm để điều tra lại do cho rằng còn nhiều nội dung cần được làm rõ. Phía bị cáo và các luật sư tiếp tục kêu oan, đề nghị Hội đồng xét xử xem xét theo hướng có lợi cho bị cáo. Vụ án thu hút sự chú ý không chỉ bởi nội dung pháp lý mà còn bởi sự tham gia bình luận khá sôi nổi trên mạng xã hội. Có luật sư, có người làm nội dung, có những người trực tiếp theo dõi phiên tòa và đưa ra các nhận định khác nhau. Điều đó là bình thường trong một xã hội có quyền tiếp cận thông tin và bày tỏ quan điểm.
Nhưng theo tôi, người ngoài cuộc càng không trực tiếp nghiên cứu đầy đủ hồ sơ thì càng phải thận trọng khi phán xét. Luật sư tham gia tố tụng có quyền trình bày, tranh luận và bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho thân chủ. Nhưng luật sư không phải là người phán xét và cũng không phải người quyết định cuối cùng vụ án. Ý kiến của luật sư có thể được Hội đồng xét xử chấp nhận toàn bộ, chấp nhận một phần hoặc không chấp nhận. Ngay cả Viện kiểm sát cũng vậy. Viện kiểm sát thực hành quyền công tố và đưa ra quan điểm buộc tội, nhưng quyết định cuối cùng vẫn thuộc về Hội đồng xét xử.
Vì thế, việc một luật sư nói rất mạnh rằng thân chủ của mình bị oan là điều có thể hiểu được trong hoạt động bào chữa. Nhưng nếu từ đó người ngoài cuộc chỉ nghe một phía rồi khẳng định ngay ai đúng, ai sai thì rất dễ dẫn đến nhận định thiếu khách quan. Đặc biệt, tôi cho rằng luật sư cần phân biệt rất rõ quyền tranh tụng trong phiên tòa và cách ứng xử ngoài phiên tòa. Trong phiên tòa, luật sư phải tranh luận đến cùng để bảo vệ thân chủ. Nhưng ra ngoài, nhất là trên mạng xã hội, càng phải giữ cái đầu lạnh.
Livestream để làm gì? Để cung cấp thông tin khách quan, phổ biến pháp luật thì đó là một chuyện. Nhưng nếu livestream nhằm tạo áp lực dư luận, dẫn dắt dư luận theo một chiều, kích động hoặc quy chụp thì lại là chuyện khác. Những việc như vậy có thể làm cho một vụ án đang được xét xử trở thành một cuộc tranh luận trên mạng, trong khi người tham gia tranh luận phần lớn không có đầy đủ hồ sơ. Mạng xã hội là đời sống thật trong một không gian tưởng như ảo. Một thông tin được nói ra có thể được chia sẻ hàng nghìn, hàng vạn lần trước khi người ta kịp kiểm chứng đúng hay sai.
Vì vậy, với những vụ án đang được xét xử, theo tôi, điều cần thiết nhất là quan sát, theo dõi, chiêm nghiệm và chờ phán quyết của Hội đồng xét xử. Có thể lắng nghe cả hai phía, có thể đặt câu hỏi, có thể phân tích những vấn đề pháp lý, nhưng không nên vội quy chụp. Tôi cũng không cho rằng cứ có dư luận thì Hội đồng xét xử sẽ bị chi phối. Một nền tư pháp nghiêm túc phải dựa trên hồ sơ, chứng cứ, kết quả tranh tụng và quy định của pháp luật. Dư luận xã hội có thể đặt ra sự quan tâm và yêu cầu xã hội, nhưng không thể thay thế chứng cứ và phán quyết của Tòa án. Còn đối với những người không trực tiếp nghiên cứu hồ sơ, chưa tham gia tố tụng, chưa biết đầy đủ diễn biến vụ án, thì tốt nhất là đừng biến suy đoán thành kết luận.
Làm luật sư, theo tôi, phải trái tim nóng nhưng cái đầu lạnh. Phải biết nói đúng lúc, đúng chỗ, đúng phạm vi; bảo vệ thân chủ nhưng không được biến việc bảo vệ thân chủ thành quy chụp người khác. Hãy nhìn vào chứng cứ, nhìn vào quá trình tố tụng và chờ phán quyết. Đừng chỉ nghe một phía rồi vội vàng phán xét một vụ án mà mình không cầm hồ sơ. Đây là góc nhìn chung từ thực tiễn nghề luật, không nhằm bình luận hay kết luận đúng sai đối với riêng cá nhân nào trong vụ án.
Thông tin liên hệ:
– Văn phòng luật sư Đồng Đội (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội): P2708, Tòa nhà VP3 Bán đảo Linh Đàm, Hoàng Liệt, Hoàng Mai, Hà Nội
– Điện thoại: 0936 026 559
– Email: tranxuantien1964@gmail.com
– Website: https://dongdoilaw.vn
– Facebook: https://www.facebook.com/dongdoilaw
– Youtube: https://www.youtube.com/c/VănphòngluậtsưĐồngĐội
– Tiktok: https://www.tiktok.com/@vpls_dongdoi
