HÒA GIẢI – GIÁ TRỊ CỦA SỰ BIẾT DỪNG LẠI VÀ VAI TRÒ CỦA LUẬT SƯ

Có người quá tự tin, không nghe lời luật sư, không tiếp thu phân tích của Thẩm phán hoặc cơ quan tiến hành tố tụng. Một việc đáng lẽ có thể thỏa thuận lại quyết định khởi kiện, để rồi cuối cùng thua trắng. Có người đi tố cáo người khác, nhưng sau cùng chính mình lại trở thành người bị xử lý, thậm chí phải chấp hành hình phạt tù.

Bởi vậy, trong tranh chấp, không chỉ cần biết mình đúng hay sai, mà còn phải biết mình đang ở đâu, chứng cứ đến đâu, pháp luật quy định thế nào và điều mình thực sự muốn đạt được là gì.

Hòa giải không phải là yếu thế.

Hòa giải không phải là đầu hàng, càng không phải biểu hiện của sự yếu thế.

Hòa giải là nhìn nhận đầy đủ cả cái được và cái mất.

Nếu cứ theo đuổi thắng thua bằng mọi giá, người ta có thể mất nhiều hơn những gì muốn giành được: tiền bạc, thời gian, công sức; mất tình cảm gia đình, tình làng nghĩa xóm, quan hệ anh em, họ hàng, thậm chí mất cả sự bình yên trong cuộc sống.

Có những vụ việc, nếu biết dừng lại đúng lúc, có thể giữ được một gia đình. Có những tranh chấp, nếu biết nhường nhau một bước, có thể giữ được tình thân và quan hệ lâu dài.

Bởi khi một bên thắng thường đồng nghĩa với việc bên kia phải thua. Nhưng một kết quả hòa giải tốt có thể tạo ra điều khác: cả hai bên cùng chấp nhận được và cùng có thể bước tiếp.

Đừng đẩy nhau đến chân tường

Trong tranh chấp, tôi luôn cho rằng cần đặc biệt lưu ý: đừng dồn đối phương đến chân tường.

Khi mâu thuẫn bị đẩy lên quá cao, một bên cảm thấy không còn gì để mất, không còn thể diện, không còn lối thoát, cách phản ứng của họ có thể trở nên khó lường.

Từ một việc có thể giải quyết bằng thỏa thuận lại trở thành cuộc đối đầu. Từ mong muốn bảo vệ quyền lợi của mình lại có thể dẫn đến những hành vi khiến chính mình phải chịu trách nhiệm pháp lý.

Biết đấu tranh để bảo vệ quyền lợi là cần thiết, nhưng biết dừng đúng lúc cũng là một loại bản lĩnh. 

Vai trò của luật sư trong hòa giải

Luật sư không quyết định bản án và cũng không thể cam kết một vụ việc “chắc chắn thắng”. Quyết định cuối cùng thuộc về cơ quan tiến hành tố tụng theo quy định pháp luật.

Nhưng luật sư có thể giúp khách hàng nhìn thấy sự thật của vụ việc: chứng cứ, pháp luật, khả năng được – mất, rủi ro và những hệ quả có thể xảy ra.

Khi khách hàng quá tự tin rằng mình nhất định phải thắng, luật sư cần đủ tỉnh táo để cảnh báo. Khi khách hàng muốn đi đến cùng bằng mọi giá, luật sư cần giúp họ nhìn thấy cái giá của việc đó.

Và khi có một cơ hội hòa giải hợp lý, luật sư cần giúp khách hàng hiểu rằng lùi một bước không đồng nghĩa với thất bại.

Đó cũng là trách nhiệm nghề nghiệp của luật sư.

Hòa giải trong suốt hành trình nghề luật

Vai trò của hòa giải không chỉ xuất hiện tại phiên tòa.

Ngay từ khi tiếp nhận vụ việc, luật sư có thể định hướng khách hàng về khả năng thỏa thuận. Trong quá trình tố tụng, luật sư có thể giúp các bên nhìn nhận lại quyền lợi và nghĩa vụ của mình.

Ngay cả khi bản án đã tuyên, sang giai đoạn thi hành án, nếu pháp luật cho phép các bên thỏa thuận và nội dung thỏa thuận không trái pháp luật, việc vận động các bên tự nguyện giải quyết vẫn có ý nghĩa rất lớn.

Bản án đã tuyên phải được tôn trọng. Nhưng nếu các bên có thể tự nguyện giải quyết ổn thỏa, giảm xung đột, chi phí và thời gian, đồng thời chấm dứt được mâu thuẫn, thì đó là một kết quả rất đáng trân trọng.

Một kết quả tốt không nhất thiết phải là một chiến thắng

Trong thực tế hành nghề, có những vụ việc nếu chỉ nhìn dưới góc độ thắng – thua thì rất khó có một kết quả hoàn toàn thỏa mãn.

Nhưng nếu nhìn rộng hơn, có thể tìm được một giải pháp tốt hơn. Có trường hợp, người yếu thế vẫn được bảo đảm quyền lợi thiết yếu, vẫn được tiếp tục sinh sống ổn định trên mảnh đất và ngôi nhà của mình, đồng thời các bên tự nguyện giải quyết về tài sản.

Kết quả ấy có thể không phải chiến thắng tuyệt đối của một bên, nhưng tốt hơn nhiều so với một cuộc tranh chấp kéo dài, tốn kém và để lại sự ấm ức. Tôi từng chứng kiến một vụ việc kéo dài gần hai năm. Khi có cơ hội trực tiếp tham gia và tập trung tìm tiếng nói chung, chỉ trong thời gian ngắn các bên đã hòa giải thành.

Điều đáng quý không chỉ là tiết kiệm thời gian, tiền bạc, công sức, mà là sau cùng các bên chấp nhận được kết quả và có thể thanh thản bước ra khỏi cuộc tranh chấp.

Đó là giá trị rất lớn của hòa giải.

Biết mình, biết người và biết dừng lại.

Trong cuộc sống cũng như trong pháp luật, không phải cứ thắng bằng mọi giá mới là thắng.

Có những cái được lớn hơn tiền bạc: giữ được gia đình, tình anh em, tình làng nghĩa xóm, quan hệ làm ăn và đôi khi là sự bình yên của chính mình.

Vì vậy, tôi luôn cho rằng: Hòa giải không phải là yếu thế. Hòa giải là biết mình, biết người và biết dừng lại đúng lúc.

Luật sư có thể không quyết định bản án, nhưng có thể góp phần rất lớn để khách hàng lựa chọn một con đường tốt hơn.

Biết lúc nào cần đấu tranh đến cùng, lúc nào cần bảo vệ quyền lợi và lúc nào nên lùi một bước để cả hai bên cùng có lợi – đó cũng chính là bản lĩnh của người làm luật.

Và theo tôi, đó là một trong những giá trị đẹp nhất mà nghề luật sư có thể mang lại: không chỉ giúp khách hàng bảo vệ quyền lợi hợp pháp, mà còn giúp họ biết khi nào nên dừng lại để giữ lấy những điều quý giá hơn một cuộc thắng thua.