Nói về nghề luật sư, người ta thường nói đến pháp luật, đến chứng cứ, đến lập luận và đến tranh tụng. Nhưng nếu chỉ nhìn vụ án trên những trang hồ sơ thì chưa đủ. Bởi phía sau mỗi vụ án là những con người cụ thể, những quyền lợi cụ thể và những mâu thuẫn rất cụ thể.
Trong một vụ án dân sự, nguyên đơn và bị đơn đứng ở hai phía khác nhau. Mỗi bên có chứng cứ của mình, có lập luận của mình và có mục tiêu của mình. Luật sư của bên này phải bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho thân chủ mình; cũng chính vì vậy mà điều có lợi cho thân chủ bên này đôi khi lại trở thành điều bất lợi cho bên kia. Ở góc độ đó, “đối chọi” là một thực tế không thể phủ nhận. Đối chọi ở đây không nhất thiết có nghĩa là gay gắt hay thù ghét, mà trước hết là sự đối lập về quyền lợi và lập trường. Một bên muốn thắng thì bên kia có thể phải thua; nếu các bên tìm được tiếng nói chung thì kết quả có thể là hòa giải, thỏa thuận.
Nhưng khi không thể thỏa thuận, tranh tụng trở thành quá trình mỗi bên phải bảo vệ quan điểm của mình đến cùng bằng những gì pháp luật cho phép. Và sự đối chọi ấy không chỉ xuất hiện giữa hai luật sư. Trong một vụ án có thể có nhiều phía và nhiều lợi ích đan xen: nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan, luật sư của các bên, người làm chứng, người giám định và những người khác có liên quan đến việc chứng minh sự thật của vụ án.
Bởi vậy, trong thực tế, bên cạnh việc đưa ra chứng cứ và lập luận, có thể xuất hiện những hiện tượng như lôi kéo, gây sức ép, đe dọa, mua chuộc, công kích, bôi nhọ hoặc tìm cách tác động đến những người có liên quan. Cũng có thể phát sinh những tranh chấp về nguồn gốc, tính xác thực và giá trị của chứng cứ. Đó là những vấn đề mà một luật sư tham gia vụ án không thể chỉ nhìn một cách đơn giản trên giấy tờ, mà phải có khả năng nhận diện và đánh giá một cách tỉnh táo.
Tất nhiên, không phải vụ án nào cũng xuất hiện những hiện tượng tiêu cực như vậy. Nhưng xét về mặt thực tế, luật sư phải hiểu rằng một vụ án không tồn tại trong khoảng không. Nó diễn ra giữa những con người có lợi ích khác nhau, có cảm xúc khác nhau và đôi khi có cả những mâu thuẫn rất sâu sắc. Chính vì thế, luật sư phải có lập trường. Đã nhận bảo vệ cho một bên thì phải thực sự bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bên đó; phải tìm ra điểm mạnh trong lập luận của mình, phát hiện điểm yếu trong lập luận của đối phương và sử dụng chứng cứ, pháp luật để bảo vệ thân chủ. Nhưng điều đó không có nghĩa là biến đối thủ trong vụ án thành kẻ thù ngoài đời. Một luật sư giỏi phải phân biệt được hai chuyện đối chọi về quyền lợi và thù ghét về con người.
Trong tranh tụng, có thể tranh luận quyết liệt, có thể bác bỏ nhau từng chứng cứ, từng lập luận; nhưng sự quyết liệt ấy phải nằm trong khuôn khổ pháp luật và nghề nghiệp. Bởi cuối cùng, bản chất của tranh tụng là để các phía đưa những quan điểm đối lập ra trước cơ quan có thẩm quyền, để chứng cứ được kiểm tra, lập luận được phản biện và sự thật pháp lý được xác định. Có thể có người thắng, người thua; cũng có thể các bên đạt được một thỏa thuận. Nhưng phía sau tất cả những điều đó vẫn là con người.
Vì vậy, người luật sư không chỉ cần giỏi pháp luật. Họ còn phải hiểu con người, hiểu lợi ích, hiểu mâu thuẫn và hiểu cả những diễn biến có thể xảy ra phía sau một vụ án. Đó mới là cái nhìn đầy đủ hơn về sự “đối chọi” trong nghề luật sư: quyết liệt trong bảo vệ quyền lợi, tỉnh táo trong nhận diện đối phương, nhưng không để sự đối đầu về pháp lý biến thành sự thù địch giữa con người với con người.
Thông tin liên hệ:
– Văn phòng luật sư Đồng Đội (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội): P2708, Tòa nhà VP3 Bán đảo Linh Đàm, Hoàng Liệt, Hoàng Mai, Hà Nội
– Điện thoại: 0936 026 559
– Email: tranxuantien1964@gmail.com
– Website: https://dongdoilaw.vn
– Facebook: https://www.facebook.com/dongdoilaw
– Youtube: https://www.youtube.com/c/VănphòngluậtsưĐồngĐội
– Tiktok: https://www.tiktok.com/@vpls_dongdoi
