Những vụ án giao thông được dư luận quan tâm thời gian qua, từ vụ việc ở Vĩnh Long, vụ xe container và Innova ở Thái Nguyên đến vụ nữ tiếp viên hàng không bị tai nạn, cho thấy án giao thông không hề đơn giản. Có những vụ phải điều tra lại, xét xử lại, kéo dài nhiều năm. Điều đó đặt ra một yêu cầu rất rõ đối với luật sư: đã làm án giao thông thì phải đi đến tận cùng của chứng cứ, không thể chỉ nhìn vào hậu quả rồi suy ra lỗi.
Theo kinh nghiệm của tôi, khi nhận một vụ án giao thông, việc đầu tiên không phải là đọc ngay lời khai của bị can, bị cáo mà phải xác định toàn bộ con người phương tiện – tuyến đường – hiện trường – diễn biến trước, trong và sau va chạm. Phải xác định chính xác ai điều khiển phương tiện tại thời điểm xảy ra tai nạn, người đó có giấy phép lái xe, có đủ điều kiện điều khiển hay không; trước và sau thời điểm tai nạn phương tiện do ai quản lý, sử dụng.
Đồng thời phải kiểm tra tình trạng đăng ký, đăng kiểm và tình trạng kỹ thuật của xe, nhất là hệ thống phanh, lốp, đèn, tay lái và những bộ phận có khả năng ảnh hưởng đến quá trình vận hành. Có những vụ án nếu chỉ nhìn vào người lái sẽ bỏ qua yếu tố kỹ thuật của phương tiện. Hiện trường là nơi luật sư phải đặc biệt quan tâm. Không nên chỉ đọc biên bản khám nghiệm hiện trường rồi coi như đã biết hiện trường. Phải xem vị trí phương tiện sau tai nạn có phù hợp với lời khai hay không; điểm va chạm được xác định ở đâu; có dấu phanh, dấu trượt, vết cày xước, mảnh vỡ, chất lỏng hoặc dấu vết của phương tiện trên mặt đường hay không; khoảng cách từ dấu vết đến mép đường, biển báo, dải phân cách và các điểm cố định khác là bao nhiêu. Phải xem mặt đường rộng hay hẹp, bằng phẳng hay dốc, khô hay ướt, có vật cản hay không, tầm nhìn của người lái đến đâu, ban ngày hay ban đêm, ánh sáng và điều kiện giao thông lúc đó như thế nào.
Từ những dữ liệu đó, luật sư phải dựng lại hiện trường, chứ không chỉ đọc hiện trường. Phải hình dung được trước thời điểm va chạm, hai phương tiện đang ở đâu, đi theo hướng nào, khoảng cách bao nhiêu, người điều khiển có thể quan sát thấy nhau từ thời điểm nào, có khả năng tránh hay không, bắt đầu phanh ở đâu và sau khi phanh thì phương tiện còn di chuyển bao xa.
Đối với người bị thương hoặc tử vong, luật sư phải nghiên cứu không chỉ kết luận cuối cùng mà cả hồ sơ bệnh án, quá trình cấp cứu, điều trị, các tổn thương và kết luận giám định. Với trường hợp tử vong, phải làm rõ thương tích nào trực tiếp dẫn đến tử vong, cơ chế hình thành thương tích có phù hợp với cơ chế va chạm được xác định hay không. Nếu kết luận giám định và diễn biến thực tế còn điểm chưa rõ thì phải đặt vấn đề yêu cầu giải thích hoặc giám định bổ sung khi cần thiết. Nồng độ cồn và chất ma túy cũng phải được kiểm tra từ đầu đến cuối. Không chỉ nhìn vào kết quả dương tính hay âm tính mà phải xem thời điểm xảy ra tai nạn, thời điểm kiểm tra, thời điểm lấy mẫu, loại mẫu, phương pháp lấy mẫu, phương pháp xét nghiệm và kết luận giám định. Những yếu tố về thời gian có thể rất quan trọng khi đánh giá giá trị chứng minh của kết quả.
Điều tôi đặc biệt lưu ý khi làm án giao thông là không được tách rời các chứng cứ. Lời khai phải được đối chiếu với hiện trường; hiện trường phải đối chiếu với dấu vết trên phương tiện; dấu vết phải đối chiếu với camera; camera phải đối chiếu với kết luận giám định; thương tích và hậu quả phải phù hợp với cơ chế va chạm. Nếu một mắt xích không phù hợp thì phải dừng lại để tìm nguyên nhân. Cuối cùng vẫn phải quay về vấn đề quan trọng nhất: lỗi và quan hệ nhân quả. Có hành vi vi phạm quy định giao thông chưa đủ để kết luận người đó phải chịu trách nhiệm về hậu quả. Phải xác định hành vi vi phạm cụ thể là gì, xảy ra ở thời điểm nào, có lỗi hay không, hành vi đó có phải nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tai nạn hay không. Đồng thời phải xem xét hành vi của người bị hại, người thứ ba, tình trạng phương tiện, điều kiện đường sá và những yếu tố khách quan khác nếu có.
Tôi cho rằng, luật sư làm án giao thông phải luôn đặt câu hỏi: Nếu thay đổi một dữ kiện thì kết quả có thay đổi không? Nếu phương tiện không chạy với tốc độ đó thì có xảy ra va chạm không? Nếu điểm va chạm không nằm ở vị trí được xác định thì lỗi có còn như kết luận không? Nếu người bị hại cũng có hành vi vi phạm thì mức độ lỗi của các bên phải được đánh giá thế nào? Chính việc đặt câu hỏi như vậy giúp luật sư không bị cuốn theo nhận định có sẵn trong hồ sơ.
Thực tế cho thấy, một sai sót trong việc xác định hiện trường, điểm va chạm, tốc độ, cơ chế tai nạn hoặc quan hệ nhân quả có thể kéo theo cả một quá trình điều tra, truy tố, xét xử sai và phải mất nhiều năm để khắc phục. Hậu quả không chỉ là một bản án phải sửa hoặc hủy, mà có thể liên quan đến tự do, danh dự, tài sản và cuộc sống của nhiều con người.
Vì vậy, kinh nghiệm của tôi là: làm án giao thông không phải đọc hồ sơ để biết vụ án, mà phải đọc hồ sơ để tìm ra vấn đề của vụ án. Phải biết kiểm tra hiện trường, biết đọc dấu vết, biết phân tích phương tiện, biết kiểm tra tốc độ, điểm va chạm, camera, giám định và đặc biệt phải xác định đúng lỗi, đúng quan hệ nhân quả.
ÁN GIAO THÔNG NHÌN THÌ ĐƠN GIẢN, NHƯNG KHÔNG ĐƯỢC LÀM ĐƠN GIẢN. Muốn bảo vệ được thân chủ thì luật sư phải nghiên cứu thật kỹ, kiểm chứng từng chứng cứ và xâu chuỗi được người – xe – đường – tốc độ – va chạm – hậu quả – giám định để tìm ra sự thật của vụ án.
Thông tin liên hệ:
– Văn phòng luật sư Đồng Đội (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội): P2708, Tòa nhà VP3 Bán đảo Linh Đàm, Hoàng Liệt, Hoàng Mai, Hà Nội
– Điện thoại: 0936 026 559
– Email: tranxuantien1964@gmail.com
– Website: https://dongdoilaw.vn
– Facebook: https://www.facebook.com/dongdoilaw
– Youtube: https://www.youtube.com/c/VănphòngluậtsưĐồngĐội
– Tiktok: https://www.tiktok.com/@vpls_dongdoi
