Mới đây, Văn phòng Luật sư Đ.Đ nhận được văn bản trả lời của **TAND tỉnh A** về tiến độ giải quyết một vụ án dân sự. Theo đó, sau khi **TAND tỉnh B** tuyên hủy toàn bộ bản án sơ thẩm để giải quyết lại do có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng, hồ sơ vụ án được chuyển đến **TAND cấp cao khu vực phía Nam** để xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm.
Điều khiến nhiều người không khỏi băn khoăn là từ thời điểm bản án phúc thẩm bị hủy đến khi vụ án được thụ lý lại đã kéo dài **hơn 22 tháng**. Theo văn bản trả lời, hồ sơ được chuyển đi từ tháng 9/2024 và đến cuối tháng 6/2026 mới được chuyển trả; ngày 01/7/2026 vụ án mới được thụ lý trở lại theo thủ tục sơ thẩm.
Như vậy, trong gần hai năm, vụ án chưa được giải quyết theo thủ tục sơ thẩm, đồng thời cũng chưa có quyết định giải quyết theo thủ tục giám đốc thẩm được công bố cho đương sự.
Đây có phải là một trường hợp **”ngâm án”**?
“Ngâm án” không phải là thuật ngữ pháp lý, nhưng trong thực tiễn, người dân thường dùng cụm từ này để phản ánh tình trạng hồ sơ vụ án bị kéo dài bất thường, luân chuyển qua nhiều cơ quan nhưng việc giải quyết không có tiến triển rõ ràng.
Điều đáng nói là khi hồ sơ được chuyển qua nhiều cấp, nhiều đơn vị, trách nhiệm rất dễ bị “chia nhỏ”. Mỗi cơ quan đều có thể cho rằng mình đã thực hiện đúng quy trình, nhưng tổng thời gian giải quyết lại kéo dài đến mức quyền và lợi ích hợp pháp của người dân bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Trong vụ việc nêu trên, điều cần làm rõ không phải là **đổ lỗi** cho một cơ quan nào, mà là **xác định trách nhiệm của từng cơ quan trong từng giai đoạn quản lý hồ sơ**.
Nếu hồ sơ được rút lên để xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm thì cơ quan đang quản lý hồ sơ phải có trách nhiệm xử lý theo thẩm quyền hoặc trả hồ sơ trong thời hạn hợp lý. Nếu hồ sơ chưa được trả thì Tòa án cấp sơ thẩm không thể tiếp tục giải quyết. Nhưng nếu việc lưu giữ hồ sơ kéo dài gần hai năm mà không có căn cứ pháp luật rõ ràng thì cơ quan quản lý hồ sơ trong thời gian đó phải có trách nhiệm giải trình.
Bên cạnh đó, việc sắp xếp, tổ chức lại bộ máy Tòa án cũng không thể trở thành lý do làm gián đoạn hoặc kéo dài quá mức việc giải quyết vụ án. Việc thay đổi tổ chức là trách nhiệm của cơ quan nhà nước; còn quyền được xét xử trong thời hạn hợp lý là quyền hợp pháp của công dân và phải được bảo đảm.
Một vụ án bị hủy để xét xử lại nhưng hơn **22 tháng** mới được thụ lý trở lại là hiện tượng **bất thường**. Sự bất thường này cần được kiểm tra khách quan, làm rõ nguyên nhân và xác định trách nhiệm của từng cơ quan, từng cá nhân có liên quan. Chỉ khi trách nhiệm được xác định rõ ràng thì mới có thể phòng ngừa những trường hợp tương tự trong tương lai.
Công lý không chỉ nằm ở nội dung bản án, mà còn nằm ở **thời điểm bản án được ban hành**. Một bản án đúng nhưng đến quá muộn có thể không còn đủ khả năng bù đắp những thiệt hại mà đương sự đã phải gánh chịu. Người dân có quyền kỳ vọng không chỉ vào một bản án công bằng, mà còn vào một nền tư pháp **kịp thời, minh bạch và có trách nhiệm giải trình**.
Hy vọng rằng, từ những vụ việc như trên, các cơ quan có thẩm quyền sẽ rà soát quy trình quản lý, chuyển giao và giải quyết hồ sơ, khắc phục những khoảng trống về trách nhiệm, để không còn những vụ án phải chờ đợi hàng năm chỉ vì hồ sơ “đi qua nhiều cửa”.
Văn phòng Luật sư Đồng Đội
Thông tin liên hệ:
– Văn phòng luật sư Đồng Đội (Đoàn luật sư TP. Hà Nôi): P2708, Tòa nhà VP3 Bán đảo Linh Đàm, Hoàng Liệt, Hoàng Mai, Hà Nội
– Điện thoại: 0936.026.559
– Email: tranxuantien1964@gmail.com
– Website: https://dongdoilaw.vn
– Facebook: https://www.facebook.com/dongdoilaw
– Youtube: https://www.youtube.com/c/VănphòngluậtsưĐồngĐội
– Tiktok: https://www.tiktok.com/@vpls_dongdoi
