Với 15 năm kinh nghiệm làm Thủ trưởng cơ quan thi hành án (từ năm 1993 đến năm 2008), tôi hiểu rất rõ những áp lực, khó khăn và cả những “tai nạn nghề nghiệp” của công tác thi hành án dân sự. Năm 1993, tôi được bổ nhiệm giữ chức vụ Đội trưởng Đội Thi hành án huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình – chức danh chính thức do Nhà nước quyết định trong giai đoạn chuyển giao công tác thi hành án từ Tòa án sang cơ quan thuộc Chính phủ quản lý.
Trong quá trình công tác, tôi đã trực tiếp tổ chức thi hành nhiều vụ việc rất phức tạp liên quan đến xác minh tài sản, kê biên, cưỡng chế, định giá và bán đấu giá tài sản. Chỉ cần một sai sót nhỏ trong quy trình cũng có thể dẫn đến khiếu nại, tố cáo kéo dài và để lại hậu quả pháp lý rất lớn.
Chính vì từng là người trực tiếp giải quyết vụ việc, từng bị khiếu nại, từng chịu áp lực nghề nghiệp nên hơn ai hết, tôi rất tôn trọng quyền khiếu nại, tố cáo của công dân. Khi hành nghề luật sư, tôi luôn xác định phải bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người được thi hành án, người phải thi hành án và cả những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.
Theo kinh nghiệm của tôi, trong thi hành án dân sự, những nội dung dễ phát sinh tranh chấp và khiếu nại nhất thường tập trung vào việc xác minh tài sản; kê biên, cưỡng chế tài sản; cấm chuyển dịch tài sản; định giá và bán đấu giá tài sản thi hành án.
Thực tế có trường hợp chấp hành viên xác minh chưa đầy đủ, xác minh theo kiểu hình thức hoặc không trực tiếp kiểm tra thực địa. Trong khi tài sản, đặc biệt là đất đai, luôn biến động từng ngày. Ở Hà Nội, chỉ vài chục centimet mặt đường cũng đã có giá trị rất lớn. Vì vậy, việc xác minh phải đặc biệt chính xác, khách quan và thận trọng.
Một trong những vấn đề dễ phát sinh tiêu cực là hoạt động bán đấu giá tài sản. Nếu việc niêm yết, thông báo công khai không đúng quy định; hoặc tồn tại tình trạng “quân xanh, quân đỏ”, công khai hình thức nhưng thực chất hạn chế người tham gia mua đấu giá thì rất dễ phát sinh khiếu nại, tranh chấp kéo dài.
Qua thực tiễn hành nghề luật sư, chúng tôi đã tham gia nhiều vụ việc yêu cầu hủy kết quả bán đấu giá, khởi kiện tranh chấp tài sản bị kê biên, tranh chấp quyền sở hữu tài sản trong thi hành án hoặc yêu cầu xác định tài sản chung, tài sản riêng liên quan đến nghĩa vụ thi hành án.
Đặc biệt, có những vụ việc người phải thi hành án đã chết nhưng việc xác định người kế thừa quyền và nghĩa vụ thi hành án lại không được thực hiện đầy đủ, dẫn đến áp dụng sai pháp luật. Có trường hợp cơ quan thi hành án mặc nhiên xác định con cái là người kế thừa nghĩa vụ trả nợ mà chưa làm rõ việc nhận hay từ chối nhận di sản thừa kế theo quy định của pháp luật. Đây là vấn đề rất thực tế và cũng là dạng sai sót mà chúng tôi đã gặp trong nhiều vụ việc phức tạp.
Theo tôi, mục đích cuối cùng của thi hành án không đơn thuần chỉ là thu tiền hay xử lý tài sản mà quan trọng hơn là bảo đảm sự nghiêm minh của pháp luật, bảo vệ quyền con người, quyền công dân và góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền.
Tôi hiểu nghề thi hành án rất áp lực và vất vả. Nhưng càng áp lực thì càng phải công tâm, khách quan và giữ gìn đạo đức nghề nghiệp. Nếu làm không đúng pháp luật, không minh bạch thì sớm muộn cũng sẽ phải trả giá.
Tôi viết những điều này không phải để phê phán ai, mà muốn chia sẻ những kinh nghiệm thật từ nghề nghiệp và cuộc đời của mình, với mong muốn những người đang làm công tác thi hành án, luật sư và cả người dân sẽ hiểu hơn về pháp luật, hiểu hơn về quyền của mình để hạn chế oan sai, hạn chế tranh chấp và bảo vệ công lý tốt hơn.
Thông tin liên hệ:
– Văn phòng luật sư Đồng Đội (Đoàn luật sư TP. Hà Nôi): P2708, Tòa nhà VP3 Bán đảo Linh Đàm, Hoàng Liệt, Hoàng Mai, Hà Nội
– Điện thoại: 0936.026.559 – Email: tranxuantien1964@gmail.com
– Website: https://dongdoilaw.vn
– Facebook: https://www.facebook.com/dongdoilaw
– Youtube: https://www.youtube.com/c/VănphòngluậtsưĐồngĐội
– Tiktok: https://www.tiktok.com/@vpls_dongdoi
