Trong quá trình hành nghề luật sư, đặc biệt là khi tham gia bào chữa trong các vụ án hình sự, tôi thường gặp một câu hỏi mà hầu như bất kỳ khách hàng hay thân nhân nào cũng đặt ra: “Luật sư có thể cho gia đình biết bị can đã khai những gì không?”, “Cơ quan điều tra đang có những chứng cứ gì?”, “Sau buổi làm việc hôm nay có thông tin gì mới không?”. Đó là những câu hỏi rất tự nhiên, bởi ai cũng mong muốn người thân của mình được bảo vệ tốt nhất và cũng muốn biết vụ án đang diễn biến ra sao. Tuy nhiên, chính từ những mong muốn rất chính đáng ấy lại đặt người luật sư vào một trong những thử thách lớn nhất của nghề nghiệp: làm thế nào để vừa bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng, vừa tuyệt đối tuân thủ pháp luật và đạo đức nghề nghiệp.
Mối quan hệ giữa luật sư và khách hàng là một mối quan hệ đặc biệt. Khách hàng tìm đến luật sư không chỉ để được tư vấn pháp luật mà còn để gửi gắm niềm tin, hy vọng và cả những bí mật riêng tư nhất của cuộc đời mình. Chính vì vậy, luật sư luôn có nghĩa vụ trung thành với khách hàng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ bằng tất cả kiến thức, kinh nghiệm và trách nhiệm nghề nghiệp. Tuy nhiên, sự trung thành đó không có nghĩa là luật sư được phép làm mọi việc theo mong muốn của khách hàng. Luật sư trước hết là người hành nghề trong khuôn khổ pháp luật và phải đặt sự thượng tôn pháp luật lên hàng đầu.
Đặc biệt trong giai đoạn điều tra, yêu cầu bảo đảm bí mật điều tra có ý nghĩa rất quan trọng. Đây là giai đoạn các cơ quan tiến hành tố tụng thu thập chứng cứ, xác minh sự thật khách quan của vụ án. Nếu những thông tin liên quan đến lời khai, chứng cứ, kế hoạch điều tra hoặc các tài liệu nghiệp vụ bị tiết lộ không đúng thời điểm, việc điều tra có thể bị ảnh hưởng, chứng cứ có thể bị tiêu hủy, lời khai có thể bị thay đổi hoặc những người liên quan có thể tìm cách đối phó. Chính vì vậy, pháp luật đặt ra yêu cầu rất nghiêm ngặt đối với việc bảo vệ bí mật điều tra và tất cả những người tham gia tố tụng, trong đó có luật sư, đều phải tôn trọng nguyên tắc này.
Thực tế hành nghề cho thấy nhiều thân nhân của bị can cho rằng luật sư đã được gặp người thân của họ thì phải có trách nhiệm kể lại toàn bộ nội dung cuộc gặp, phải cho biết bị can đã khai gì, tâm lý ra sao, cơ quan điều tra đang làm đến đâu hoặc hồ sơ hiện có những tài liệu gì. Nếu luật sư từ chối trả lời, không ít người cho rằng luật sư thiếu trách nhiệm hoặc “giữ thông tin”. Nhưng sự thật không phải như vậy. Có những điều luật sư hoàn toàn có thể giải thích, có thể tư vấn và hướng dẫn để gia đình yên tâm. Song cũng có những thông tin mà pháp luật không cho phép tiết lộ hoặc việc tiết lộ có thể gây ảnh hưởng đến quá trình điều tra. Khi đó, sự im lặng của luật sư không phải là sự thờ ơ mà chính là biểu hiện của trách nhiệm nghề nghiệp và sự tôn trọng pháp luật.
Một luật sư chuyên nghiệp không được đánh giá bằng việc mình nói được bao nhiêu thông tin cho khách hàng, mà được đánh giá bằng khả năng bảo vệ khách hàng trong khuôn khổ pháp luật. Luật sư cần giúp khách hàng hiểu quyền và nghĩa vụ của mình, phân tích các phương án pháp lý, động viên họ hợp tác đúng quy định, đồng thời giải thích vì sao có những nội dung chưa thể công khai. Chính sự minh bạch trong cách giải thích sẽ tạo nên niềm tin bền vững hơn bất kỳ lời hứa hẹn hay sự chiều theo mong muốn nhất thời nào.
Trong nhiều năm hành nghề, tôi luôn tâm niệm rằng người luật sư không phải là người đưa tin giữa cơ quan điều tra với gia đình bị can, cũng không phải là người truyền đạt mọi thông tin mình biết. Vai trò của luật sư là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng bằng tri thức pháp luật, bằng bản lĩnh nghề nghiệp và bằng đạo đức của người hành nghề. Có những lúc phải nói để khách hàng hiểu và yên tâm. Cũng có những lúc phải giữ im lặng để bảo vệ chính khách hàng, bảo vệ sự thật khách quan của vụ án và bảo vệ danh dự của nghề luật sư.
Giữ bí mật điều tra không làm giảm giá trị của luật sư, mà ngược lại, đó là thước đo của sự chuyên nghiệp. Một luật sư biết giới hạn của mình sẽ biết điều gì được phép chia sẻ, điều gì phải giữ kín và điều gì cần chờ đúng thời điểm theo quy định của pháp luật. Đó là sự cân bằng rất khó, nhưng cũng là phẩm chất không thể thiếu của người luật sư chân chính.
Theo tôi, điều quan trọng nhất trong hành nghề luật sư không phải là làm hài lòng khách hàng bằng mọi giá, mà là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ bằng những phương thức hợp pháp và đúng đạo đức nghề nghiệp. Chỉ khi giữ được sự chính trực, tôn trọng sự thật khách quan, tôn trọng pháp luật và giữ vững bản lĩnh nghề nghiệp, luật sư mới xứng đáng với niềm tin của khách hàng và góp phần bảo vệ công lý, bảo vệ sự nghiêm minh của pháp luật cũng như những giá trị tốt đẹp mà nghề luật sư luôn hướng tới.
Thông tin liên hệ:
– Văn phòng luật sư Đồng Đội (Đoàn luật sư TP. Hà Nôi): P2708, Tòa nhà VP3 Bán đảo Linh Đàm, Hoàng Liệt, Hoàng Mai, Hà Nội
– Điện thoại: 0936.026.559
– Email: tranxuantien1964@gmail.com
– Website: https://dongdoilaw.vn
– Facebook: https://www.facebook.com/dongdoilaw
– Youtube: https://www.youtube.com/c/VănphòngluậtsưĐồngĐội
– Tiktok: https://www.tiktok.com/@vpls_dongdoi
