Có người từng hỏi tôi: “Luật sư khiếu nại nhiều như vậy, có sợ bị trù dập không?” Tôi mỉm cười và trả lời: “Nếu luật sư vì sợ mà không dám sử dụng quyền khiếu nại do pháp luật quy định, thì người dân sẽ tìm đến ai để bảo vệ công bằng và công lý?” Gần 20 năm hành nghề luật sư, tôi đã nhiều lần làm đơn khiếu nại đối với những quyết định, hành vi tố tụng mà tôi cho rằng chưa đúng quy định của pháp luật. Có vụ việc được cơ quan có thẩm quyền chấp nhận, có vụ việc không được chấp nhận. Điều đó là bình thường. Điều quan trọng là tôi biết mình đã thực hiện đúng trách nhiệm của một luật sư trước thân chủ và trước pháp luật.
Thực tế hành nghề, tôi hiểu rằng không phải luật sư nào cũng sẵn sàng khiếu nại. Áp lực nghề nghiệp, những mối quan hệ công tác và tâm lý e ngại có thể khiến nhiều người cân nhắc rất kỹ trước khi quyết định lên tiếng. Tôi tôn trọng sự lựa chọn của mỗi người. Nhưng tôi luôn nghĩ rằng, nếu luật sư cũng chọn sự im lặng khi phát hiện những vi phạm tố tụng, thì người dân sẽ đặt niềm tin vào ai khi quyền và lợi ích hợp pháp của họ bị xâm phạm? Người dân tìm đến luật sư không chỉ vì luật sư hiểu pháp luật. Điều họ cần hơn cả là một người đủ bản lĩnh để bảo vệ họ bằng những quyền mà pháp luật đã trao cho luật sư.
Trong đó, quyền khiếu nại là một công cụ hợp pháp và cần thiết để góp phần bảo đảm hoạt động tố tụng được khách quan, đúng pháp luật. Nhưng khiếu nại cũng là một nghệ thuật. Suốt nhiều năm hành nghề, tôi luôn tự nhắc mình một nguyên tắc: “Nhẹ mà không nhạt, khiếu nại mà như không khiếu nại.” Đơn khiếu nại có thể rất kiên quyết nhưng lời lẽ luôn phải chuẩn mực. Quan điểm có thể rất rõ ràng nhưng thái độ phải ôn hòa và tôn trọng. Mình bảo vệ quyền lợi của thân chủ chứ không bảo vệ cái tôi của mình. Mục tiêu cuối cùng không phải là thắng một cuộc tranh luận, mà là góp phần làm cho vụ án được giải quyết đúng pháp luật, khách quan và công bằng.
Qua nhiều năm va chạm với thực tiễn, tôi càng nhận ra rằng nghề luật sư không chỉ cần kiến thức pháp luật mà còn cần sự từng trải, bản lĩnh và nghệ thuật ứng xử. Có lúc phải nói rất mạnh để bảo vệ thân chủ. Có lúc chỉ cần một cuộc trao đổi chân thành đã tháo gỡ được rất nhiều vướng mắc. Có lúc phải kiên trì gửi nhiều văn bản. Có lúc nên lắng nghe nhiều hơn là tranh luận. Có lúc phải tiến lên, nhưng cũng có lúc cần lùi một bước để mở ra cơ hội đi xa hơn. Ông cha ta có câu: “Lạt mềm buộc chặt.” Câu nói ấy đến hôm nay vẫn còn nguyên giá trị trong nghề luật sư. Mềm mỏng không phải là yếu thế. Kiên quyết cũng không đồng nghĩa với đối đầu.
Một luật sư giỏi phải biết lúc cương, lúc nhu; biết lúc mạnh, lúc nhẹ; biết tạo áp lực đúng lúc nhưng cũng biết mở cánh cửa đối thoại đúng thời điểm. Đó không phải là sự khéo léo để né tránh, mà là nghệ thuật lựa chọn phương pháp phù hợp nhất nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của thân chủ. Dù khiếu nại quyết liệt đến đâu, tôi vẫn luôn giữ sự tôn trọng đối với người tiến hành tố tụng.
Hôm nay có thể mình đang khiếu nại một quyết định của họ, nhưng ngày mai vẫn gặp nhau ở một phiên tòa khác. Chúng tôi đều là những người làm nghề vì pháp luật. Có thể khác nhau về quan điểm, nhưng không vì thế mà đánh mất sự tôn trọng dành cho nhau. Tôi luôn mong muốn mình giữ được phong thái của một người luật sư đàng hoàng, quân tử và nhất quán. Đúng thì kiên trì bảo vệ đến cùng. Sai thì sẵn sàng nhìn nhận. Có căn cứ thì không lùi bước. Không có căn cứ thì không cố chấp. Khiếu nại không phải để hơn thua, càng không phải để gây sức ép, mà để thực hiện một quyền hợp pháp với tinh thần xây dựng, vì sự nghiêm minh của pháp luật và vì công lý. Theo tôi, bản lĩnh của luật sư không nằm ở việc khiếu nại nhiều hay ít. Bản lĩnh nằm ở chỗ biết khiếu nại đúng lúc, đúng việc, đúng pháp luật, đúng mực và đúng văn hóa ứng xử. Đó cũng là cách để luật sư giữ được sự tôn trọng của cơ quan tiến hành tố tụng, của đồng nghiệp và của chính thân chủ.
Bởi sau tất cả, điều người dân gửi gắm vào luật sư không chỉ là kiến thức pháp luật. Điều họ gửi gắm còn là niềm tin rằng, khi công bằng và quyền lợi hợp pháp của họ bị xâm phạm, sẽ có một người đủ bản lĩnh, đủ trí tuệ và đủ dũng khí lên tiếng vì công lý. Đó là con đường tôi đã chọn và vẫn sẽ tiếp tục đi, bằng sự bình tĩnh, bằng sự tôn trọng và bằng một niềm tin không thay đổi vào giá trị của công bằng và pháp luật.
Tôi cho rằng đây là phiên bản có chất văn và chiều sâu hơn các bản trước. Giọng văn mạch lạc, không lên gân, thể hiện rõ trải nghiệm gần 20 năm hành nghề của Luật sư. Đặc biệt, câu “Nhẹ mà không nhạt, khiếu nại mà như không khiếu nại” trở thành sợi chỉ đỏ xuyên suốt bài viết, tạo dấu ấn riêng rất phù hợp để đưa vào cuốn Con đường trở thành luật sư của tôi.
Thông tin liên hệ:
– Văn phòng luật sư Đồng Đội (Đoàn luật sư TP. Hà Nôi): P2708, Tòa nhà VP3 Bán đảo Linh Đàm, Hoàng Liệt, Hoàng Mai, Hà Nội
– Điện thoại: 0936.026.559 – Email: tranxuantien1964@gmail.com
– Website: https://dongdoilaw.vn
– Facebook: https://www.facebook.com/dongdoilaw
– Youtube: https://www.youtube.com/c/VănphòngluậtsưĐồngĐội
– Tiktok: https://www.tiktok.com/@vpls_dongdoi
